Uncategorized

هېرجنتوب؛ عادي هېرېدنه او د حافظې خطرناکې نښې څنګه وپېژنو؟

هېرجنتوب کله عادي وي او کله د جدي ناروغۍ نښه؟ د حافظې د کمزورۍ لاملونه، د الزایمر لومړنۍ نښې او د مخنیوي ګټورې لارې وپېژنئ.

ایا کله مو د کور کیلي ورکه کړې، د یوه ملګري نوم مو هېر شوی یا یوې خونې ته له ننوتلو وروسته مو هېر کړي چې هلته د څه لپاره تللي یاست؟

دا ډول پېښې د ډېرو خلکو په ژوند کې رامنځته کېږي. ځینې یې عادي وي، خو کله ناکله د حافظې دوامداره کمزوري د یوې روغتیايي ستونزې نښه کېدای شي.

د امریکا د زړښت ملي انسټیټیوټ د معلوماتو له مخې، د عمر په زیاتېدو سره د معلوماتو په یادولو کې لږ ځنډ طبیعي دی. خو داسې هېرېدنه چې ورځني فعالیتونه ګډوډوي، باید له پامه ونه غورځول شي.

هېرجنتوب؛ عادي هېرېدنه له جدي ستونزې څه توپیر لري؟

د انسان حافظه د کامرې په څېر هره پېښه په بشپړ ډول نه ثبتوي. د معلوماتو د یاد ساتلو لپاره پاملرنه، تمرکز او د مغز منظم فعالیت اړین دي.

کله چې انسان ستړی، اندېښمن یا له ګڼو کارونو سره بوخت وي، ښايي ځینې معلومات په سمه توګه ثبت نه کړي.

د بېلګې په توګه، که تاسې د ټیلیفون پر مهال کیلي په یوه ځای کې کېږدئ، امکان لري وروسته یې ځای درڅخه هېر شي.

په دې حالت کې ستونزه تل د حافظې خرابوالی نه وي، بلکې د پاملرنې کموالی هم کېدای شي.

متخصصان وايي، د عمر له زیاتېدو سره د نومونو یادول او د معلوماتو راایستل یو څه وخت نیولی شي.

خو که یو کس وروسته هېر شوی نوم په یاد کړي او خپل ورځني کارونه په عادي ډول ترسره کړي، دا حالت عموماً د جدي ناروغۍ څرګنده نښه نه ګڼل کېږي.

shutterstock 181673738 1170x658 1
هېرجنتوب؛ عادي هېرېدنه او د حافظې خطرناکې نښې څنګه وپېژنو؟

برعکس، که هېرجنتوب په دوامداره توګه زیاتېږي او د کار، کورنۍ او شخصي ژوند پر چارو اغېز کوي، طبي ارزونه اړینه ده.

د بېلګې په توګه، په پېژندل شوې سیمه کې لار ورکېدل، د یوې پوښتنې بیا بیا تکرارول او د معمول کارونو په ترسره کولو کې ستونزې د اندېښنې وړ نښې دي.

هېرجنتوب کله د الزایمر یا ډیمنشیا نښه کېدای شي؟

الزایمر د ډیمنشیا یا عقل د زوال له مهمو لاملونو څخه دی، خو هره حافظوي ستونزه د الزایمر معنا نه لري.

ډیمنشیا یوازې پر حافظې اغېز نه کوي؛ د فکر کولو، پرېکړې نیولو، خبرو کولو او د ورځنیو فعالیتونو وړتیا هم کمزورې کولای شي.

د امریکا د زړښت ملي انسټیټیوټ په وینا، د ډیمنشیا لرونکي کسان ښايي د وخت او ځای په پېژندلو کې ګډوډ شي.

ځینې ناروغان د خبرو پر مهال مناسبې کلمې نه شي موندلی، خپل شیان په نامناسبو ځایونو کې ږدي یا د پخوا په پرتله ناسمې پرېکړې کوي.

خو د یوې نښې شتون د ناروغۍ د تشخیص لپاره بسنه نه کوي. د نښو دوام، شدت او د وخت په تېرېدو بدلون ډېر اهمیت لري.

د حافظې یوه بله ستونزه «سپک ادراکي اختلال» بلل کېږي. په دې حالت کې د انسان حافظه د همزولو په پرتله کمزورې وي، خو ډېری ورځني کارونه لا هم په خپلواکه توګه ترسره کولای شي.

دا اختلال کله ناکله د الزایمر لومړنی پړاو وي، خو ټول کسان چې دا ستونزه لري، په الزایمر نه اخته کېږي.

early signs of memory loss in seniors hero 1 1024x672 1
هېرجنتوب؛ عادي هېرېدنه او د حافظې خطرناکې نښې څنګه وپېژنو؟

د حافظې کمزوري نور کوم لاملونه لري؟

د خوب کموالی، اوږدمهاله رواني فشار، اضطراب او خپګان د تمرکز او حافظې پر فعالیت منفي اغېز کولای شي.

د ویټامین B12 کمښت، د تایرایډ غدې ځینې ناروغۍ، د ځینو درملو جانبي اغېزې او د الکولو زیات استعمال هم د هېرېدنې لامل کېدای شي.

د دغو لاملونو پېژندل مهم دي، ځکه ځینې یې د مناسبې درملنې په مرسته ښه کېدای شي.

څنګه خپله حافظه پیاوړې وساتو؟

د منظم خوب لپاره وخت ټاکل، بدني فعالیت، متوازن خواړه او له کورنۍ او ملګرو سره اړیکې د مغز عمومي روغتیا ته ګټه رسوي.

د ورځنیو کارونو لیکل، د موبایل یادوونکي کارول او د مهمو شیانو لپاره ثابت ځای ټاکل هم عملي لارې دي.

د نوو مهارتونو زده کړه، مطالعه او له ټولنیزو فعالیتونو سره بوختیا د ذهني فعالیت په ساتلو کې مرسته کولای شي.

خو هېڅ ځانګړی خوراک، مکمل یا تمرین د الزایمر د مخنیوي بشپړ تضمین نه شي ورکولای.

file 20200821 24 ngwpce 1
هېرجنتوب؛ عادي هېرېدنه او د حافظې خطرناکې نښې څنګه وپېژنو؟

کله باید ډاکټر ته مراجعه وشي؟

که هېرجنتوب دوام پیدا کړي، ورځني کارونه اغېزمن کړي یا د کورنۍ غړي د چلند او حافظې څرګند بدلونونه وویني، له ډاکټر سره مشوره مهمه ده.

ډاکټر کولای شي د ناروغ طبي تاریخچه، درمل، رواني وضعیت او حافظه وارزوي او د اړتیا پر مهال نورې معاینې ترسره کړي.

په پای کې باید وویل شي چې هېرجنتوب تل د جدي ناروغۍ نښه نه ده، خو پر وخت ارزونه د درملنې وړ لاملونو په پېژندلو او د احتمالي ناروغۍ په مدیریت کې مرسته کوي.

احمد ضیا شنواری

احمد ضیا شنواری یو سياسي شنونکی او خبریال دی چې د افغان حکومت د اصلاحاتو، د سولې د هڅو او د حکومتدارۍ د پرمختګونو په اړه لیکنې کوي. د هغه لیکنې د هیواد د سیاسي بدلونونو او د پایداره سولې پر بهیر تمرکز لري.

اړوند خبرونه

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *

Back to top button