افغانه عایشه وهاب څوک ده؟ ځینې انسانان سیاست ته له لویو تالارونو نه راځي؛ له هغو کوڅو راځي چې ژوند پکې د انسان له عمره مخکې سختې پوښتنې کوي.
عایشه وهاب هم له همدې کوڅې راوتلې ده.
د هغې د ژوند لومړۍ پاڼې په نیویارک کې لیکل شوې، خو د دې کیسې رنګونه د افغانستان له جګړې، کډوالۍ، بېلتون، فوسټر کېر، زده کړو او اقتصادي ستونزو سره ګډ دي. افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
نن هغه د امریکا د استازو جرګې غړې ده او د امریکا په کانګرس کې د لومړنۍ افغانالاصله امریکایۍ په توګه تاریخ ته ننوتې ده. هغې د ۲۰۲۶ کال د اګست په ځانګړو ټاکنو کې د کالیفورنیا د ۱۴مې حوزې څوکۍ وګټله. افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
خو که څوک وپوښتي چې افغانه عایشه وهاب څوک ده، د دې پوښتنې ځواب د کانګرس په تالار کې نه پیدا کېږي.
د دې پوښتنې ځواب باید د هغې د ماشومتوب له یوې خاموشې خونې پیل شي.
د جګړې له سیوري راغلې کورنۍ
عایشه وهاب په ۱۹۸۷ کال کې په کوینز، نیویارک کې وزېږېده.
مور او پلار یې افغان کډوال وو چې د شوروي ـ افغان جګړې پر مهال له افغانستانه وتلي وو.
خو امریکا ته رسېدل د دې کورنۍ د ستونزو پای نه و.
د عایشې پلار هغه مهال ووژل شو چې نوموړې لا کوچنۍ وه. د هغه د وژنې قضیه تر اوسه نه ده حل شوې. لږ وروسته یې مور هم مړه شوه.
عایشه او د هغې مشره خور د فوسټر کېر سیستم ته داخلې شوې. وروسته یوه افغانالاصله امریکایۍ کورنۍ په فریمونټ کې هغوی ومنلې او عایشه هلته لویه شوه.
همدا ځای دی چې د افغانه عایشه وهاب څوک ده پوښتنه له سیاست څخه مخکې د انسان په اړه کېږي.
هغه یوه ماشومه وه چې د «کور» معنا یې د نورو ماشومانو په شان له پیل څخه نه وه زده کړې؛ هغې باید دا معنا بیا پیدا کړې وای.
فریمونټ؛ نوی کور، نوې نړۍ
فریمونټ د عایشې لپاره یوازې د اوسېدو ځای نه و.
هلته هغې ښوونځی ولوست، له افغانې ټولنې سره یې اړیکه وساتله او ورو ورو یې د خپل راتلونکي لپاره لاره جوړه کړه.
هغې د John F. Kennedy High School زده کړې بشپړې کړې.
وروسته یې Ohlone College ولوست.
بیا د San Jose State University څخه په ۲۰۱۰ کال کې د سیاسي علومو په برخه کې د لیسانس سند ترلاسه کړ.
خو د هغې زده کړې همدلته پای ته ونه رسېدې.
په ۲۰۱۳ کال کې یې له California State University, East Bay څخه د سوداګرۍ ادارې یا MBA سند ترلاسه کړ.
وروسته یې د ټکنالوژۍ په برخه کې د مشاورې په توګه کار وکړ.
په ۲۰۲۴ کال کې یې د University of Southern California د Suzanne Dworak-Peck School of Social Work له لارې د ټولنیزو کارونو دوکتورا هم بشپړه کړه. افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
نو افغانه عایشه وهاب څوک ده؟ هغه یوازې یوه سیاستواله نه ده؛ هغه یوه داسې ښځه ده چې د ژوند د سختو پوښتنو لپاره یې د زده کړو له لارې هم ځوابونه لټولي دي.
کله چې اقتصادي بحران بیا د کور دروازه وټکوله
د ژوند یوه عجیبه ځانګړنه دا ده چې کله انسان فکر کوي طوفان تېر شو، ښايي بل باد له بلې خوا راشي.
په ۲۰۱۱ کال کې د امریکا لوی اقتصادي بحران د عایشې پر کورنۍ هم اغېز وکړ.
هغې خپله دنده له لاسه ورکړه.
د هغې د کورنۍ کاروبار له ستونزو سره مخ شو.
د کورنۍ کور فورکلوزر شو او هغوی اړ شول چې له فریمونټ څخه هایورډ ته لاړ شي او د کرایهکوونکو په توګه ژوند وکړي.
همدغه تجربه د هغې د سیاست یوه مهمه برخه وګرځېده.
کور یوازې څلور دېوالونه نه دي.
کرایه یوازې یوه شمېره نه ده.
بېکاري یوازې د معاش له لاسه ورکول نه دي.
عایشې دا هر څه په خپل ژوند کې لیدلي وو.
له همدې امله د ارزانه کورونو، کارګرانو، اقتصادي نابرابرۍ او د عادي کورنیو د ژوند ستونزې وروسته د هغې د سیاسي مبارزې په مرکز کې راغلې. افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
لومړی ښار، بیا ایالت
په ۲۰۱۸ کال کې عایشه وهاب د Hayward City Council غړې وټاکل شوه.
دا د هغې د سیاسي سفر لومړۍ لویه بریا وه.
هغه د امریکا په عامه دنده کې لومړنۍ افغانالاصله امریکایۍ ښځه شوه چې انتخابي مقام ته ورسېده.
خو د هغې لپاره دا یوازې تاریخي لقب نه و.
هغې غوښتل هغه ستونزې له دننه وویني چې مخکې یې د یوه عادي کورني ژوند له کړکۍ لیدلې وې.
د ښار شورا له غونډو سره یې کار پیل کړ.
د کورونو، کار، ټولنیزو خدمتونو او اقتصادي فشارونو په اړه یې غږ پورته کړ.
په همدې موده کې یې د ټولنې له بېلابېلو سازمانونو سره هم کار وکړ او د افغان امریکایانو د ټولنې له مسایلو سره یې اړیکه وساتله.
له ښاروالۍ تر کالیفورنیا سنا
په ۲۰۲۲ کال کې د عایشې وهاب د ژوند بله دروازه پرانیستل شوه.
هغې د کالیفورنیا ایالت سنا ته ټاکنې وګټلې.
په دې بریا سره هغه لومړنۍ افغانالاصله او مسلمانه شوه چې د کالیفورنیا په ایالتي سنا کې یې څوکۍ ترلاسه کړه.
هلته یې د کورونو، روغتیا، کارګرانو، عامه خوندیتوب، اقتصادي نابرابرۍ او ټولنیزو خدمتونو په برخو کې پر بېلابېلو موضوعاتو کار وکړ.
په ۲۰۲۳ کال کې یې SB 403 قانون وړاندې کړ چې هدف یې د ذاتي یا کاستي تبعیض مخنیوی و. افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
دغه قانون د کالیفورنیا له سنا تېر شو، خو وروسته والي ګېوېن نیوسم ویټو کړ.
د هغې سیاسي دریځونه عموماً د دیموکرات ګوند د پرمختګ غوښتونکي جریان له دریځونو سره تړل کېږي.
بیا د واشنګټن دروازه
د ۲۰۲۶ کال په پیل کې عایشې د امریکا کانګرس ته د تګ پرېکړه وکړه.
د کالیفورنیا د ۱۴مې کانګرسې حوزې څوکۍ خالي شوې وه او وهاب د هغې لپاره سیالۍ ته ودرېده.
د جون په لومړي پړاو کې هغې تر ټولو ډېرې رایې ترلاسه کړې او دویم پړاو ته لاړه.
وروسته د اګست په ځانګړو ټاکنو کې له میلیسا هرنانډز سره مخ شوه.
سیالي سخته وه.
خو پایله د وهاب په ګټه تمامه شوه.
هغې شاوخوا ۵۳.۱ سلنه رایې واخیستې او د کانګرس څوکۍ یې وګټله.
د دې بریا معنا یوازې د یوې ټاکنې ګټل نه وو.
دا د امریکا په سیاسي تاریخ کې یو نوی نوم و.
عایشه وهاب د امریکا د کانګرس لومړنۍ افغانالاصله امریکایۍ شوه.
له افغانستانه لرې، خو افغانستان ورسره دی
شاید د افغانه عایشه وهاب څوک ده تر ټولو مهمه برخه همدا وي.
عایشه که څه هم په امریکا کې زېږېدلې، خو افغانستان د هغې د کورنۍ د تېر وخت په توګه له هغې سره پاتې دی.
هغې په وروستیو څرګندونو کې د افغانستان په اړه د امریکا د عملي او ډیپلوماټیک تعامل ملاتړ کړی.
د هغې په باور، امریکا کولی شي له افغانستان سره د تعامل له لارې د بشري حقونو په برخه کې د مثبت بدلون لپاره هڅونه وکړي.
هغې همداراز افغانستان د طبیعي سرچینو له پلوه مهم هېواد بللی دی.
دا دریځ د هغې د ژوند له کیسې سره هم تړاو لري.
هغه له داسې کورنۍ راوتلې چې جګړې یې له خپل هېواد څخه واېستله.
اوس هماغه د کډوالې کورنۍ لور په واشنګټن کې د افغانستان په اړه خبرې کوي.
یوه څوکۍ، خو د هغې تر شا څو نسلونه
افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
که یوازې په یوه جمله کې ځواب ورکړو، هغه یوه افغانالاصله امریکایۍ دیموکراته سیاستواله ده چې له ښاروالۍ شورا څخه تر کالیفورنیا سنا او بیا تر امریکا کانګرسه رسېدلې ده. افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
خو د هغې ژوند له سیاسي عنوانونو ډېر لوی دی.
د هغې تر شا د هغو افغان کډوالو کیسه ده چې د جګړې له وېرې یې خپل هېواد پرېښود.
د هغې تر شا د یوې ماشومې یتیمي ده.
د فوسټر کېر اوږده سیوري دي. افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
د یوه نوي افغان امریکايي کور د دروازې یاد دی.
د پوهنتونونو اوږده لارې دي.
د اقتصادي بحران درد دی.
او د هغه ښار د کرایهکوونکې کورنۍ تجربه ده چې وروسته یې لور د امریکا د قانون جوړونې تر ټولو لوړې ادارې ته ورسېده.
د کتاب وروستی فصل لا نه دی لیکل شوی
د عایشې وهاب کیسه لا پای ته نه ده رسېدلې.
هغه به د کانګرس په څوکۍ کې د خپلې اوسنۍ دورې پاتې موده تېره کړي، او د نومبر په عمومي ټاکنو کې به د بشپړې دوه کلنې دورې لپاره بیا له هرنانډز سره سیالي وکړي.
نو افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
هغه د یوې جګړهځپلې خاورې د کډوالو لور ده.
یوه یتیمه ماشومه ده.
یوه زدهکوونکې ده چې له سیاسي علومو تر MBA او بیا تر ټولنیزو کارونو دوکتورا پورې رسېدلې ده.
یوه فعاله ده.
د ښار شورا غړې وه.
د کالیفورنیا سناتوره وه.
او اوس د امریکا د کانګرس غړې ده.
خو د هغې تر ټولو ژوره پېژندنه ښايي په دې کې وي چې هغې د خپل ژوند له هرې ماتې څخه یوه نوې پله جوړه کړې ده.
د پلار له مرګ وروسته یې د کورنۍ مفهوم بیا وموند.
له فوسټر کېر وروسته یې زده کړې تعقیب کړې.
له اقتصادي بحران وروسته یې د کورونو او کارګرانو د حقونو لپاره مبارزه وکړه.
او له یوه کوچني ښار څخه یې هغه لاره ووهله چې تر واشنګټنه ورسېده.
افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
شاید هغه د یوې داسې کیسې نوم وي چې د افغانستان له جګړې پیل شوې، په امریکا کې لویه شوه، له دردونو تېره شوه، د کتابونو له پاڼو یې ځان جوړ کړ او بالاخره د نړۍ د یوه تر ټولو ځواکمن هېواد د کانګرس تر چت لاندې ورسېده. افغانه عایشه وهاب څوک ده؟
او د هغې کیسه لا هم لیکل کېږي.
