په دې ادبي مقاله کې د لیکوال، لیکوالي او مطالعه ترمنځ پر ارګانیکې اړیکې بحث کوو او ښیو چې څنګه کتابونه د یو لیکوال فکري افق پراخوي، ژبه یې بډایه کوي او د هغه په ادبي تخلیق کې بنسټیز رول لوبوي.
مشهور ناوللیکونکی فرانز کافکا وایي: «کتاب باید هغه تبر وي چې زموږ دننه کنګل شوی بحر مات کړي.» د کافکا دا جمله یوازې له کتابونو سره د مینې اظهار نه دی؛ بلکې د مطالعې د هغې ځواکمنې جذبې بیان دی چې د انسان روح ته لاره کوي. په حقیقت کې، د ادب په نړۍ کې لیکوال، لیکوالي او مطالعه یو داسې مثلث جوړوي چې یو له بل پرته نیمګړی دی.
کتابونه د انسان د حافظې حافظه ده؛ هغه خزانه چې د نسلونو تجربې، فکرونه او خوبونه پکې خوندي شوي وي. هر څوک چې کتاب لولي، په حقیقت کې له همدې تاریخي حافظې سره اړیکه جوړوي. له همدې ځایه ده چې د لیکوال، لیکوالي او مطالعه ترمنځ اړیکه پیاوړې کېږي، ځکه لیکل د هغه فکري سفر دوام دی چې د مطالعې له لارې پیل شوی وي.
د الهام او فکري تمرین یووالی
د ادبي تخلیق په اړه تل دا بحث وي چې ایا دا د الهام نتیجه ده که د تمرین؟ خو ادبي تاریخ ثابتوي چې الهام اکثره د اوږدې فکري تیارۍ ثمره وي. ذهن هغه وخت د نوې خبرې توان پیدا کوي کله چې د تجربو او افکارو له پراخې نړۍ سره مخ شوی وي. د دې نړۍ دروازې یوازې د کتابونو له لارې پرانیستل کېږي. کله چې یو انسان کتاب لولي، هغه یوازې یو متن نه مطالعه کوي، بلکې د یوه بل ذهن سره په خبرو بوخت وي.
د لويو لیکوالانو تجربې
که د نړۍ د لویو ادبیاتو تاریخ وګورو، نو څرګنده به شي چې بریالی لیکوال، لیکوالي او مطالعه سره تړلي دي. د بېلګې په توګه، روسي لیکوال «لیو ټالسټای» یوازې د کیسو په لیکلو بسنه نه کوله؛ هغه د فلسفې، دین او تاریخ په اړه خورا پراخه مطالعه لرله. د هغه په ناولونو کې د ژوند او وجدان ژور بحثونه د همدې پخې مطالعې پایله وه. همدارنګه، د کولمبیايي لیکوال «ګابریل ګارسیا مارکیز» د تخیل سرچینې هم د هغو کتابونو په نړۍ کې پلټل کېدای شي چې هغه په ځوانۍ کې لوستي وو.
ژبه او د فکر افق
مطالعه یوازې د فکر پراخوالی نه رامنځته کوي، بلکې د ژبې حس هم پیاوړی کوي. ژبه د ادب اصلي ماده ده او یو لیکوال د جملو ریتم، د کلمو ترمنځ اړیکه او د بیان موسیقي یوازې د ښو کتابونو په لوستلو سره زده کولای شي. ایټالوی ناوللیکونکی «امبرتو ایکو» په دې اړه وايي: «هغه څوک چې لوستل نه کوي، یوازې د یوې تجربې خاوند وي؛ خو هغه څوک چې لوستل کوي، د ډېرو زندګیو تجربه ترلاسه کوي.»
انتقادي مطالعه او د سبک رامنځته کېدل
د یو لیکوال لپاره مهمه ده چې مطالعه یې انتقادي وي. هغه باید د متن جوړښت ته پام وکړي او وګوري چې یو بل لیکوال څنګه له یوه ساده حالته ادبي تصویر جوړ کړی دی. ځینې کسان وېره لري چې ډېر لوستل به د دوی اصليت (Originality) له منځه یوسي، خو برعکس، اصليت د اغېزو له منځه پیدا کېږي. یو لیکوال چې له بېلابېلو سبکونو سره اشنا شي، ورو ورو له هغو څخه خپل ځانګړی او خپلواک سبک راباسي.
لوستل او لیکل د یوه کار دوه اړخونه دي. لوستل د فکر کولو چاپیریال جوړوي او لیکل د همدې فکر د بیان وسیله ده. هغه لیکوال چې له کتابونو سره دوامداره اړیکه ولري، د ذهن دروازې یې تل د نویو کیسو او پوښتنو پر مخ خلاصې وي. له همدې امله، هره غوره لیکنه د مطالعې له یوه خاموش خو اوږده سفره راټوکېدلې وي. په لنډه توګه، لیکوال، لیکوالي او مطالعه هغه بنسټونه دي چې د بشري شعور حرکت ته مانا او ژورتیا ورکوي.
