ژور خپګان ولې د خندا تر شا پټېږي؟ د ظاهراً خوشحاله خپګان اووه نښې، د احساساتو د پټولو لاملونه، خطرونه او د درملنې اغېزمنې لارې وپېژنئ.
ایا کله مو داسې څوک لیدلي چې تل خاندي، ټوکې کوي، له ملګرو سره وخت تېروي او په خپل کار کې بریالی وي، خو له دننه د سختې خواشینۍ احساس کوي؟
ښايي فکر وکړئ چې په خپګان اخته انسان به تل غمجن وي، له خلکو به ځان ګوښه ساتي او د ورځنیو کارونو لپاره به انرژي نه لري. خو رواني ستونزې تل په همدې بڼه نه څرګندېږي.
ژور خپګان کله ناکله د داسې څېرې تر شا پټ وي چې نور خلک یې خوشحاله، پیاوړې او له ستونزو لرې ګڼي.
رواني روغتیاپوهان دغه حالت ته د «ظاهراً خوشحاله خپګان» یا Smiling Depression اصطلاح کاروي.
دا اصطلاح په رسمي طبي تشخیصونو کې د یوې جلا ناروغۍ نوم نه دی، بلکې هغه حالت بیانوي چې یو کس د خپګان نښې لري، خو هڅه کوي د نورو په وړاندې یې پټې وساتي.
د دې موضوع په اړه د بيبيسي په یوه راپور کې د کمبرېج پوهنتون څېړونکې اولیویا ریمېز او د اېکسېټر پوهنتون کلینیکي ارواپوه بارني ډن د دغه حالت پر نښو، لاملونو او خطرونو خبرې کړې دي.
ژور خپګان څه دی او ولې د خندا تر شا پټېدای شي؟
د کمبرېج پوهنتون د رواني روغتیا څېړونکې ډاکټره اولیویا ریمېز وايي، ځینې کسان له بهره خوشحاله ښکاري، خو په خپل دننه کې له خپګان او رواني فشار سره مخ وي.
د بېلګې په توګه، یو کس ښايي هره ورځ کار ته ځي، له ملګرو سره خاندي، د کورنۍ مسوولیتونه ترسره کوي او په ټولنیزو فعالیتونو کې ګډون کوي.
خو کله چې یوازې شي، د تشوالي، بېارزښتۍ، ستړیا او نهیلۍ احساس ورسره پیدا کېږي.
دا حالت ښايي د یوه ملګري، همکار، د ژوند د شریک یا حتی ستاسو په خپل ژوند کې موجود وي.
د روغتیا نړیوال سازمان د ۲۰۲۶ کال د سپټمبر د معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۳ کال کې د نړۍ شاوخوا ۳۲۲ میلیونه کسان له خپګان سره مخ وو.
د دغه سازمان په وینا، خپګان یوازې لنډمهاله خواشیني نه ده. د خپګان یوه دوره معمولاً لږ تر لږه دوه اوونۍ دوام کوي او د انسان پر فکر، خوب، اشتها، اړیکو او ورځني فعالیت اغېز کوي. ژور خپګان ژور خپګان ژور خپګان
ظاهراً خوشحاله خپګان له عادي خواشینۍ څه توپیر لري؟
هر انسان کله ناکله خپه کېږي. د ژوند ستونزې، مالي فشارونه، د خپلوانو له لاسه ورکول او نورې سختې تجربې د خواشینۍ احساس پیدا کولای شي.
خو که دغه احساسات دوام وکړي، له پخوانیو خوښو فعالیتونو سره لېوالتیا کمه شي او ورځنی ژوند اغېزمن کړي، ښايي د رواني روغتیا یوې جدي ستونزې نښې وي.
د خپګان ټول ناروغان یو ډول نښې نه لري.
ځینې کسان لږ خوب کوي او اشتها یې کمېږي، خو نور بیا ډېر ویده کېږي، ډېر خواړه خوري او د بدن د دروندوالي احساس کوي.
په ځینو کسانو کې د یوې خوشحالې پېښې له امله مزاج د لنډ وخت لپاره ښه کېږي، خو دا بدلون د دې معنا نه لري چې اصلي ستونزه یې پای ته رسېدلې ده.
روغتیاپوهان د دغو ځینو نښو لپاره د «غیرمعمولي خپګان» اصطلاح کاروي، خو دا له ظاهراً خوشحاله خپګان سره په بشپړ ډول یو شان مفهوم نه دی.
ولې ځینې کسان خپل ژور خپګان له نورو پټوي؟
د رواني روغتیا څېړونکي وايي، د احساساتو پټول بېلابېل لاملونه لري.
ځینې کسان نه پوهېږي چې له رواني ستونزې سره مخ دي. هغوی خپله ستړیا، بېحوصلګي او د ژوند په چارو کې د لېوالتیا کموالی یوازې د کار، زدهکړو یا کورنیو مسوولیتونو پایله ګڼي.
ډاکټره ریمېز وايي، ځینې کسان له ځانه ډېرې لوړې تمې لري او غواړي هر کار په بشپړ ډول ترسره کړي.
دغه کسان ښايي له دې وېرې چې نور یې کمزوري ونه ګڼي، د خپلو ستونزو په اړه خبرې ونه کړي.
ټولنیز فشار هم مهم رول لري.
په ځینو کورنیو او ټولنو کې د رواني ستونزو په اړه خبرې کول د شرم موضوع ګڼل کېږي. له همدې امله خلک هڅه کوي خپل احساسات پټ وساتي.
ځینې کسان اندېښنه لري چې که د خپل رواني وضعیت په اړه خبرې وکړي، په کارځای کې به ورسره چلند بدل شي یا به یې خپلوان او ملګري په اړه ناسم قضاوت وکړي. ژور خپګان ژور خپګان ژور خپګان ژور خپګان
د احساساتو پټول یا ماسکېنګ څه معنا لري؟
په ارواپوهنه کې د احساساتو د پټولو لپاره د «ماسکېنګ» اصطلاح هم کارول کېږي.
په دې حالت کې یو کس هڅه کوي خپل اصلي احساسات کنټرول یا پټ کړي، څو د نورو په وړاندې عادي ښکاره شي.
د بېلګې په توګه، یو څوک ښايي په محفل کې د ټولو د خندولو هڅه وکړي، خو له محفل وروسته د سختې ستړیا او یوازېتوب احساس ولري.
البته یوازې ډېر خندل، له خلکو سره مرسته کول یا په کار کې بریالي اوسېدل د رواني ناروغۍ ثبوت نه دی.
د ژور خپګان پټول کوم خطرونه لري؟
د اېکسېټر پوهنتون کلینیکي ارواپوه پروفیسور بارني ډن وايي، خپګان انسان له نورو جلا کولای شي او د یوازېتوب احساس زیاتوي.
د هغه په وینا، له نورو خلکو سره اړیکې ساتل د خراب مزاج په ښه کولو کې مرسته کولای شي.
کله چې یو کس خپل احساسات پټوي، ښايي کورنۍ او ملګري یې په دې پوه نه شي چې هغه مرستې ته اړتیا لري.
د ستونزې پټول دا خطر هم زیاتوي چې مسلکي مرسته وځنډېږي.
رواني روغتیاپوهان ټینګار کوي چې د دوامدارو نښو له پامه غورځول د وضعیت د خرابېدو سبب کېدای شي.
د روغتیا نړیوال سازمان وايي، خپګان په ځینو کسانو کې د ځانوژنې له خطر سره تړاو لري؛ خو د یوه کس د خطر کچه یوازې د هغه له ظاهري چلند څخه نه شي معلومېدای.
د ژور خپګان اووه نښې چې په اسانۍ له پامه غورځول کېږي
د رواني روغتیا متخصصان وايي، ځینې بدلونونه دومره ورو رامنځته کېږي چې انسان یې په پیل کې عادي ګڼي.
لاندې اووه نښې د پام وړ دي، خو هېڅ یوه یې په یوازې ځان د ناروغۍ د تشخیص لپاره بسنه نه کوي.
۱. له هغو کارونو خوند نه اخلئ چې پخوا مو خوښېدل
ښايي پخوا مو له ملګرو سره لیدل، ورزش، کتاب لوستل یا د خپلې خوښې خپرونې کتل خوښېدل.
خو اوس هماغه فعالیتونه درته ستړي کوونکي ښکاري او د ترسره کولو لپاره یې لېوالتیا نه لرئ.
ډاکټره ریمېز وايي، خلک کله ناکله دغه بدلون د ژوند د بوختیاوو پایله ګڼي، حال دا چې د خوښۍ له لاسه ورکول د خپګان له مهمو نښو څخه دي.
۲. لاسونه او پښې مو غیرمعمولي درنې احساسېږي
ځینې کسان داسې احساس کوي لکه لاسونه او پښې یې چې ډېر درانه شوي وي.
دغه حالت ته په انګلیسي کې Leaden Paralysis ویل کېږي.
په دې حالت کې ورځني حرکتونه او ساده فعالیتونه د معمول په پرتله ډېرې هڅې ته اړتیا لري.
دا نښه د خپګان له ځینو بڼو سره لیدل کېدای شي، خو نور جسمي لاملونه هم لرلای شي؛ ځکه نو د دوام په صورت کې یې طبي ارزونه مهمه ده.
۳. خپل پلانونه په پرلهپسې ډول لغوه کوئ
ښايي له ملګرو سره د لیدو ژمنه وکړئ، خو د ملاقات وخت ته نږدې خپله پرېکړه بدله کړئ.
ځینې کسان په ټولنیزو غونډو کې خوشحاله ښکاري، خو د دې ظاهري حالت ساتل ورته ډېرې رواني هڅې غواړي.
کله چې د ستړیا یا خراب مزاج احساس زیات شي، له نورو سره د لیدو پلانونه لغوه کوي.
۴. ډېر خوب کوئ، خو بیا هم ستړي یاست
ځینې کسان د معمول په پرتله ډېر ویده کېږي، خو له خوب وروسته هم د تازهوالي احساس نه کوي.
د ورځې په اوږدو کې ستړیا، د انرژۍ کمښت او د کارونو ترسره کولو ته د لېوالتیا نشتوالی یې ورځنی ژوند اغېزمنوي.
ډاکټره ریمېز وايي، په ځینو کسانو کې د ورځې په پای کې دغه احساسات لا زیاتېږي.
البته دوامداره ستړیا د وینې کمښت، د تایرایډ ستونزو او نورو جسمي ناروغیو له امله هم رامنځته کېدای شي.
۵. د نیوکې یا رد کېدو پر وړاندې ډېر حساس شوي یاست
ښايي د یوه ملګري عادي خبره یا د کار د مشر کوچنۍ نیوکه درباندې تر پخوا ډېر اغېز وکړي.
ځینې کسان د نورو له خوا د رد کېدو احساس په سختۍ زغمي او د یوې کوچنۍ پېښې په اړه اوږده موده فکر کوي.
دا حساسیت د خپګان په ځینو بڼو کې لیدل کېدای شي، خو یوازې د همدې نښې له مخې تشخیص نه شي کېدای. ژور خپګان ژور خپګان ژور خپګان
۶. تل خندان او له نورو سره مرسته کوونکي ښکاري
ځینې کسان د خپلو احساساتو د پټولو لپاره ځان په کار، ټولنیزو فعالیتونو او د نورو په مرسته بوخت ساتي.
هغوی ښايي په یوه غونډه کې تر ټولو فعال کسان وي او د نورو د خوشحالولو لپاره ډېرې هڅې وکړي.
خو دا ظاهري فعالیت تل د هغوی د رواني وضعیت بشپړ انځور نه وړاندې کوي.
دا هم مهمه ده چې هر خندان یا مرسته کوونکی کس په خپګان اخته نه وي.
۷. له ځان سره مو خبرې تل منفي وي
ځینې کسان له بهره پر ځان باوري ښکاري، خو په ذهن کې په دوامداره ډول پر خپلو کړنو نیوکې کوي.
هغوی ښايي ځان ناکام، بېارزښته یا د نورو په پرتله کمزوری وګڼي.
د ځان په اړه سخت قضاوت، د راتلونکي په اړه نهیلي او د تشوالي احساس هغه نښې دي چې باید ورته پام وشي.
که دغه احساسات دوام وکړي او پر ورځني ژوند اغېز وکړي، له متخصص سره خبرې کول ګټور دي.
څه شی مرسته کولای شي؟
رواني روغتیاپوهان وايي، د ستونزې د حل لومړی ګام دا دی چې انسان خپل احساسات ومني او د اړتیا پر مهال مرسته وغواړي.
پروفیسور بارني ډن سپارښتنه کوي چې له یوه کوچني ګام څخه پیل وشي.
د بېلګې په توګه، له یوه باوري ملګري، د کورنۍ له غړي یا داسې کس سره خبرې وکړئ چې ستاسو احساساتو ته غوږ نیسي.
د هغه په وینا، د احساساتو شریکول د اړیکو په پیاوړتیا او د یوازېتوب په کمولو کې مرسته کولای شي.
له باوري کسانو سره خبرې وکړئ
اړینه نه ده چې خپلې ټولې ستونزې په یوه ورځ بیان کړئ.
کولای شئ له یوه ساده خبرو اترو پیل وکړئ او ورو ورو هغه څه شریک کړئ چې اندېښمن کړي مو دي.
که یو څوک درته د خپلو احساساتو په اړه خبرې کوي، هڅه وکړئ له قضاوت پرته یې واورئ.
د خوب، خوړو او ورځني فعالیت نظم وساتئ
د روغتیا نړیوال سازمان سپارښتنه کوي چې خلک د امکان تر حده منظم خوب، مناسب خواړه او فزیکي فعالیت وساتي.
حتی لنډ مزل او له ملګرو یا کورنۍ سره اړیکې ساتل هم د رواني روغتیا په ملاتړ کې مرسته کولای شي.
خو دا لارې د جدي خپګان د مسلکي درملنې بدیل نه دي.
کله باید له ډاکټر سره خبرې وشي؟
که د خپګان نښې لږ تر لږه دوه اوونۍ دوام وکړي، پر کار، زدهکړو یا اړیکو اغېز وکړي، یا ورځنی ژوند ستونزمن کړي، د روغتیايي متخصص سلا اخیستل مهم دي. ژور خپګان ژور خپګان ژور خپګان
د بریتانیا د ملي روغتیايي خدمتونو ادارې په وینا، د خپګان درملنه د ناروغۍ د شدت له مخې توپیر لري.
د خبرو له لارې رواني درملنه، د فکر او چلند درملنه، منظم فعالیت او په ځینو مواردو کې د ډاکټر له خوا تجویز شوي درمل اغېزمن تمامېدای شي.
ایا د خپګان درملنه ممکنه ده؟
هو. د روغتیا نړیوال سازمان او د بریتانیا ملي روغتیايي خدمتونه وايي، د خپګان لپاره اغېزمنې درملنې شته.
د درملنې ډول د نښو له شدت، د ناروغ له اړتیاوو او د متخصص له ارزونې سره تړاو لري.
د سپک خپګان لپاره رواني درملنه او ځینې نورې مرستندویه لارې ګټورې دي، خو د منځني او شدید خپګان په حالت کې ښايي درملو او رواني درملنې دواړو ته اړتیا وي.
د خپګان ضد درمل باید د ډاکټر په لارښوونه وکارول شي او له طبي مشورې پرته ناڅاپه بند نه شي.
که یو څوک د ځان د زیانمنولو فکرونه لري، باید ژر تر ژره له باوري کس، روغتیايي متخصص یا بیړنیو مرستندویه خدمتونو سره اړیکه ونیسي. ژور خپګان
وروستۍ خبره
ژور خپګان تل په اوښکو، چوپتیا او له خلکو څخه په لرېوالي نه څرګندېږي.
یو څوک ښايي په خپل کار کې بریالی وي، له نورو سره ټوکې وکړي او په ټولنیزو غونډو کې ګډون ولري، خو بیا هم له رواني ستونزو سره مخ وي.
له همدې امله د یوه انسان رواني وضعیت باید یوازې د هغه له ظاهري څېرې ونه ارزول شي.
د احساساتو په اړه خبرې کول، د نښو پېژندل او پر وخت د مسلکي مرستې ترلاسه کول د ښه کېدو مهم ګامونه دي.
