په منځني ختیځ کې د ډیپلوماټیک کړکېچ نوی پړاو؛ ایران له پنځو هېوادونو د غرامت غوښتنه وکړه. تهران ادعا کوي چې بحرین، سعودي عربستان، قطر، امارات او اردن د جګړې پر مهال له امریکا او اسرائیل سره همکاري کړې ده. جزیات دلته ولولئ.
د ایران اسلامي جمهوریت د یو بې ساري ډیپلوماټیک ګام په اخیستلو سره، په منځني ختیځ کې له خپلو پنځو ګاونډیو هېوادونو څخه د تېرې جګړې د تاوانونو غوښتنه کړې ده. د رارسېدلو معلوماتو له مخې، ایران له پنځو هېوادونو د غرامت غوښتنه وروسته له هغه وکړه چې د تهران په وینا، یادو هېوادونو د جګړې پر مهال له امریکا او اسرائیل سره په نظامي او استخباراتي برخو کې مرسته کړې وه.
ملګرو ملتونو ته د ایران د استازي لیک
په ملګرو ملتونو سازمان کې د ایران دایمي استازي، احمد سعید ایرواني، د دغه سازمان سرمنشي انتونیو ګوترېش ته په یو رسمي لیک کې خپل شکایت ثبت کړی دی. ایرواني په دغه لیک کې ټینګار کړی چې ایران له پنځو هېوادونو د غرامت ترلاسه کولو لپاره قانوني حق لري، ځکه دغو هېوادونو د نړیوالو قوانینو په خلاف د ایران د ملي امنیت پر وړاندې په جګړه کې برخه اخیستې وه.
کوم هېوادونه د ایران په لېست کې دي؟
تهران په ښکاره ډول له لاندې پنځو عربي هېوادونو څخه د غرامت غوښتنه کړې:
۱. بحرین
۲. سعودي عربستان
۳. قطر
۴. متحده عربي امارات
۵. اردن
ایران ادعا کوي چې دغو هېوادونو د امریکا او اسرائیل د بریدونو پر مهال خپلې فضا، اډې او استخباراتي معلومات د هغوی په واک کې ورکړي وو. د ایرواني په وینا، دغه هېوادونه باید د ایران ټولو مادي او معنوي زیانونو ته ځواب ووایي او “بشپړ جبران” یې وکړي.
له امریکا وروسته د عربي هېوادونو وار
دا لومړی ځل نه دی چې تهران د غرامت غوښتنه کوي. تر دې وړاندې ایران د وروستۍ ۴۱ ورځنۍ جګړې له امله له امریکا متحده ایالاتو څخه هم د درانه تاوان غوښتنه کړې وه. مګر اوس چې ایران له پنځو هېوادونو د غرامت غوښتنه خپلو ګاونډیو ته هم غځولې، دا ښيي چې تهران غواړي په سیمه کې پر خپلو رقیبانو فشار نور هم زیات کړي.
نړیوال قوانین او د عربي هېوادونو چوپتیا
که څه هم ایران د نړیوالو قوانینو د سرغړونې خبره کوي، خو تر اوسه پورې بحرین، سعودي عربستان، قطر، اماراتو او اردن د ایران د دغې غوښتنې په اړه هیڅ ډول رسمي غبرګون نه دی ښودلی. ډیپلوماټیک کارپوهان په دې باور دي چې دا ډول غوښتنې به په سیمه کې د اړیکو د رغولو هڅې، چې په دې وروستیو کې پیل شوې وې، له جدي خنډ سره مخ کړي.
ایران له پنځو هېوادونو د غرامت غوښتنه په منځني ختیځ کې د جګړې وروسته یو نوی ډیپلوماټیک محاذ پرانیستی دی. ملګري ملتونه اوس له داسې یوې قضیې سره مخ دي چې ښايي حل کول یې کلونه وخت ونیسي او د سیمې پر امنیتي ثبات منفي اغېز وکړي.
