له کرونا ویروس له امله په نړۍ کې د مړو شمېر ۴لکه ۳۹ ته ورسېد

د کرونا ویروس چې د نړۍ یو شمیر ملکونو ته رسېدلې ده او د نوې اندازې مطابق مثبت پېښو تعداد ۴ ميلیونه ته نږدې دۍ او د دې کوایډ ۱۹ تنفسي ناروغۍ مثبتي پېښي له امریکا او اروپا وروسته په آسیا کي یو ځل بیا ریاتې شوي دي.د یو داسې وبا ده چې په عام وګړو ګې یو بل ته ډېر ژر انتقاليږي او چې کوم انسان یی مقاومت ونلري نو له همدې له امله مړ کيږي .

کرونا ویروس چي اول ځل په چین کي را ښکاره شو، وروسته امریکا او اروپا لویو وچو تهخپور شو او دغلته ډېر ژر خپور شو او په میلیونونو کسانو ته یې نقصان ورساوه. له دوو هفتو رپدېخوا د ویروس مثبت کېسونه  یوځل بیا په آسیا کي ډېري شوي دي. داځل په روسیه، سعودي عرب، هند او پاکستان کي د ویروس ورځني کېسونه ډېر شوي دي.

فرانسی او روسیه له ، جرمني، ترکيې، ایران او چین څخه ډېر وړاندي او د نړۍ پنځم هیواددۍ  ، چي د کرونا مثبت کېسونه يې ۲ لکو ته وزسېدل خو ویروس په روسیه کي تر بل هر ډېر ځپل شوي هیواد ډېر لږ کسان ۱۷۲۳ نه ېې ژوند اخیستۍ.بلخوا په هند او پاکستان کي د ویروس مثبتي ورڅني کېسونه  له ۴ ورځو راهسي ډېري شوي دي.

هند کي د ورځي له ۳ زرو ډېري پېښي ثبتیږي، چي په ویروس د اخته سوو کسانو شمېر ۶۰ زرو ته رسیږي او ۱۹۸۵ تنه یې مړه کړي دي. پاکستان کي بیا د ویروس ورځنۍ پېښي تر ۱۵ سوه اوښتي، چي په ویروس اخته سوي کسان ۲۷ زرو ته رسیږي او ۶۰۰ تنه ځیني مړه سوي دي. کرونا ویروس په پاکستان کي خیبر پښتونخوا ډېره ځپلې ده.

ترکیه، ایران او سعودي عرب کي لاهم هره ورځ تر ۱۶ سوه ډېري مثبتي پېښي لري. ترکیه له ۱۳۵ زرو تنو څخه ۳۹۰۰ مړي، ایران له ۱۰۵ زرو تنو څخه ۶۵۰۰ مړي او سعودي عرب بیا له ۳۵ زرو تنو څخه ۲۹۹ مړي لري. تېره ورځ په چین کي ۲ او جنوبي کوریا کي ۴ مثبتي پېښي ثبت شوي دي.

امریکا کي لاهم د ورځي د مثبتو پېښو شمېر له ۲۵ زرو څخه اوړي. په ویروس د اخته سوو کسانو شمېر یې له ۱،۳ میلیونو څخه واوښتئ. مړي یې هم تربل هر هیواد ډېر ۷۷۷۳۴ تنه دي.همداراز اروپا کې بازې هېوادونو کې  ۴لکو ډېر کسان په دې وېروس اخته شوي دي.او ۶۰ زرو تنو پوري مړه شوي دي.

نړۍ کې مجموعي په کرونا ویروس د اخته شوو کسانو شمېر ۴ میلیونه ته نږدې دۍ

د اروپا په یادو ۵ لویو هیوادونو کي د کرونا ویروس د پېښو د کمښت سره سم حکومتونو ګرځبندیزونه نرم کړي او کاروبارونه ته یې د بیا پیلیدو اجازه ورکوي. بلخوا بیا په برازیل کي هم د ویروس مثبتي پېښي په زیاته اندازه په ډېرېدو دي. هلته پېښي له ۱۴۰ زرو ډېري سوي او ویروس تر ۱۰ زرو پوري خلګ مړه کړي دي.

د یادونې وړ ده چې په نړۍ کي په ویروس د مثبتو پېښو شمېر ۴ میلیونه ته لنډ دۍ . مړه شوي کسان یې تر ۲۷۴ زرو ډېر شوي او روغ شوي یې ۱،۴ میلیونه ته لنډ دي.

د افغانستان، اذربايجان او ترکمنستان ترمنځ ناسته؛ د لاجوردو پر دهلېز غونډه وشوه

د هېواد په دریو ولایاتو کې د محصولاتو د مدیریت د پروژې چارې پیل شوې. کابل، هرات او دایکندي کې د «کرونا په پېر کې د کرنیزو محصولاتو د مدیریت» د برنامې چارې پیل شوې. د جمهور ریس غني له خوا د ۱۳.۷ میلیارډه افغانیو په لګښت د «کرونا په پېر کې د کرنیزو محصولاتو د مدیریت» د طرحې له منظوری وروسته په دریو  ولایتونو کې ددې طرحې د عملي کېدو چارې پیل شوې.

د نوي کرونا ویروس په پېر کې د کرنیزو محصولاتو د مدیریت د طرحې د عملي کېدو چارې د کرنې وزارت د اوبولګولو او طبیعي سرچینو مرستیال حشمت الله غفوري، د کابل والي محمدیعقوب حیدري او د پراختیایي شوراګانو استازو، یوشمېر بزګرانو او بڼوالو له خوا د کابل له میربچه کوټ ولسوالۍ څخه شروع شو.

د کرنې وزارت مرستیال وویل: «ددې طرحې په پلي کولو سره په هغو ولایتونو کې چې ډېر انګور تولیدیږي څلور زره او ۳۳۲ ممیز خونې جوړیږي.» غفوري خمدا راز وویل چې ددې طرحې په عملي کولو سره لږ تر لږه ۵۰ سلنه هغه کرنیز محصولات چې صادرېدل مدیریت کیږي. په دې مانا چې د په هېواد کې د ۵۰ سلنه تازه محصولاتو د خوساکېدو مخه نیول کیږي او ۵۰ سلنه نورو ته مو هم تابیاوې نیولي دي لکه له بهره د محصولاتو د خلاصو وارداتو منع کېدل او داسې نور.

د کرنې وزارت د غه مرستیال وویل، چې ددې طرحې عملي  کېدل نږدې ۲۵۰ زره کسانو ته کارونو زمینه برابروي. ټاکل شوې، چې دغه طرحه په ټولو ولایتونو کې پلی شي. په همدې حال کې، د کابل والي محمدیعقوب حیدري هم د کرنې وزارت له خوا د کرنیزو محصولاتو د مدیریت د طرحې د پلي کېدا پیل او هېوادوالو ته د کار د زمیني برابرول وستیال او وویل، چې د کرونا ویروس خپرېدل ډېر هېوادوال په ځانګړې توګه بزګران د دوی د محصولاتو د خوسا کېدو له وجې اندېښمن کړي و.

د کابل والي وینا : «که وضعیت، محدودیتونه او قرنطین ادامه پیدا کړي، زموږ یوه اندېښنه داده، چې کرنیز تولیدات مو له منځه ځې او خوسا کیږي خو، د کرنې وزارت ډېره ښه وړاندوینه وکړه او پر وخت او معقول تابیاوې یې ونیول، تر څو چې زموږ د کرنیزو تولیداتو د راټولولو وخت رسیږي د ممیزخونو او سړوخونو ودانۍ هم جوړیږي.»

افغانستان کې نویوپروژو پلي کېدو سره به دوه نیم لکه کسانو ته دکارزمينه برابره شي

بل پلور؛ په هرات کې د «کرونا په پېر کې د کرنیزو محصولاتو د مدیریت» د طرحې د عملي کېدو چارې په هغه غونډه کې، چې د هرات والي او ددې ولایت سیمه ییزو چارواکو شتون درلود پیل شو.

 زراعت وزارت ویلي؛ دې وزارت د کرونا ویروس له خپرېدو سره سم، د کرنیزو محصولاتو د مدیریت په پار د یوې برنامې پلي کېدل شروع کړ. ددې برنامې پر اساس، تر راتلونکو څلور تر شپږو میاشتو پورې په ټول هېواد کې بڼوالو او بزګرانو لپاره څلور زره او ۳۳۲ ممیزخونې، چې هر یو یې د ۱۶ ټنه انګورو د ساتنې وړتیا ولري، د پیازو ساتلو لپار ۱۴ زره او ۲۱۹ صفر انرژۍ سړې خونې، چې هر یوه یې پنځه مټریک ټنه وړتیا ولري

دغه وزارت ویلي؛ ددې برنامې د عملي کېدو په پار ۱۳.۷ میلیارډه افغانۍ په بودیجه کې نیول شوې، چې تر اوسه پورې اته میلیارډه یې دزراعت  وزارت ته ورکړل شوې ده. ددغو پروژو ۱۰ سلنه لګښت د بزګرانو او بڼوالو له خوا او ۹۰ سلنه مصرف یې دزراعت  وزارت له طرف نه ورکول کیږي.

کورونا وېروس: ایټالیا کې ۶ بندیان وژلي دي

د کرونا ویروس نړۍ کې ورځ تر بله زیاتيږي  د امریکا په شمول د نړۍ یو شمېر هيوادونه دغې وبا نیولي دي یو وخت کې چین هیواد کې تر ټولو نه زیات وګړي کرونا نیولي وو اوسمهال امریکا کې ټولو هېوادو نه زیاتې پېښې ثبت شوي دي. د ټولو  د امریکا جان هاپکنس پوهنتون راپور ورکړی، چي په ټوله نړۍ کي تر دې دمه ۵۱۰۳۳۶ کسان له کرونا ناروغۍ څخه رغېدلي. د جان هاپکنس پوهنتون د معلوماتو له مخي په ټوله نړۍ کي ۲۰۸۳۳۰۴ کسه په کرونا ناروغۍ اخته دي، چي له ډلي ئې ۱۳۴۶۲۵ مړه شوي.

امریکا، ایټالیا، اسپانیا، فرانسه، بریټانیا او ایران هغه هیوادونه دي، چي تر نورو هیوادونو کرونا ناروغۍ سخت ځپلي.

امریکا د مړیني او مثبتو پېښو له اړخه د لیست په سر کي ده. په دغه هېواد کې ۶۴۴۰۸۹ کسان په کرونا اخته شوي او ۲۸۵۰۹ کسه یې مړه کړي دي. همدا راز په ایټالیا کې د مړو شمېر ۲۱۶۴۵ ته رسېدلی دی.

هسپانیا کې یې ۱۸۸۱۲، فرانسه کې یې ۱۷۱۶۷، برېتانیا کې یې ۱۲۸۶۸ او ایران کې یې ۴۷۷۷ کسه مړه کړي دي.

په افغانستان کي بیا په دې ویروس د اخته کسانو شمېر ۸۰۰ ته نژدې سوی او تر اوسه هیواد کي دې ویروس ۲۶ کسان مړه کړي.

له بلې خوا افغانستان کې د عامي روغتیا وزارت ویاند وحید مایار وايي چي په تېرو ۲۴ ساعتونو کي د کرونا ویروس ۵۴ پېښي ثبت سوي دي. پدې سره په هیواد کي د کرونا پېښي ۸۴۰ ته ورسېدې. یادي تازه پېښي ۳۷ یې کابل کي، ۱۱ یې هرات، ۶ یې بلخ او یوه-یوه پېښه په ننګرهار او لغمان ولایتونو کي ثبت سوي دي.

بلخوا بیا په کندهار کي تېره ورځ بشپړ قرنطین پیل سو، چي په تېرو ۲۴ ساعتونو کي کومه نوې مثبته پېښه نه لري. د وزارت د معلومات له مخي چي نن د کابل په سروبي ولسوالۍ کي له ویروسه یو تن مړی سوی هم دئ او پدې سره په هیواد کي ټول مړي ۳۰ سول.