مخابراتو وزارت: د فېسبوک سروس به ليرې پرتو سيمو ته وړيا وي

فېسبوک د امریکا اجتماعي شبکو  او ټیکنالوژۍ اداره ده د چې په کالیفورنیا ایالت کې مینلو پارک کې یی مرکز دۍ.  دا د مارک زوکربرګ لخوا جوړ شوی ، د نن ورځې فیسبوک د نړۍ په کچه د ټولنیزو شبکو مشهوره اداره ده او فېسبوک د نړۍ یو له ترټولو ارزښتناکه شرکتونوڅخه هم  دی. دا د مایکروسافټ ، ایمیزون ، آپیل ، او ګوګل سره یو له لوی پنځه ټیکنالوژۍ او خه  شرکتونو څخه دۍ.


د مخابراتو او معلوماتي ټېکنالوژۍ وزارت په یو بیان کې ویلي ، چې د فېسبوک ورسره وعده  کړې ده، چې د افغانستان ليرې پرتو ځایونو ته به مقت واى فاى انټرنټ رسوي او فېسبوک به پکې فري وي. د مخابراتو وزارت په يوه خبرپاڼه کې لیکلي  دي، چې د دغه وزارت سرپرست وزير محمد فهيم هاشمي د فېسبوک لهاستازو  سره د ويډیو کانفرانس له لارې جلسه لرله  ..

نوموړي په دغه انلاين ناست کې له فېسبوک څخه درخواست کړې ده چې د کورونا ناروغۍ په اړه غلط پوسټونه پاکولو په رابطه دې له دوى سره کومک وکړي.

په خبرپاڼه کې ويل شوي دي، چې په دغه ناسته کې همدا راز دواړو لوريو له فېسبوک څخه د سالمې ګټې اخيستنې په اړه ښوونيزو پروګرامونو په لاره اچولو او د دې ټولنيزې شبکې له لارې د ناسمو معلوماتو خپروونکو ادرسونو پر بندولو هم ټينګار وکړ.

دوى همدا راز زياتوي، چې په پای کې د فېسبوک مسوولینو، له مخابراتو وزارت سره په افغانستان کې د تخنیکي مرستو، ليرې پرتو سیمو ته د وایفای انټرنیټ رسولو او بنسټونو جوړولو په برخو کې د مرستې ژمنه وکړه.

د يادولو ده چې له دې مخکې فېسبوک او د انټرنېټ ځينو نورو شرکتونو ويلي و، چې دوى په دې هڅه کې دي چې د سټېلايټ له لارې ليرې پرتو سيمو ته وړيا واى فاى انټرنټ ورسوي.

له دې وړاندې هم ډېرخلک له دغو خبرو خپرۍدو له امله پرۍشانه وو او ډۍر وګړي د ناسمو معلوماتو له امله د فشار لاندې راغلي دي او دغې ناروغي یی نوره هم زیاتيږي د همدې له امله د مخابراتو وزیر تصمیم ونیوه چې ناسم معلومات د نورو اجتماعي په شمول د فیسبوک نه لري شي.

په افغانستان کې د کابل په شمول ټول ولایتونو کې عام وګړي  فیسبوک استعمالوي او ډېر شوقیان لري په هر کور کې تقریبا هر وګړي سره موبایل وي او انټرنيت  پکې  وي.هر نفر د فیسبوک اي ډي لري دغه وکړي له دې وړاندې د انټرنېټ کیفبت نه نه خوښ وو اوس په له دې وروسته دوي وکولایشي چې په و،ړیا ډول او په اسانه د فیسبوک نه مستفید شي.  .

د کورونا ویروس له امله د فېسبوک کارونکي ډېر شوي دي

فیسبوک د امریکا د ټولنیزو رسنیو او ټیکنالوژۍ شرکت دی چې په کالیفورنیا ایالت کې مینلو پارک کې یی مرکزي  دفتردی. دا د مارک زوکربرګ لخوا تاسیس شوی ، د ملګري هارورډ کالج زده کونکو او د خونې ملګرو اډوارډو ساورین ، انډریو مککولم ، ډسټین ماسکوویټز او کریس هیوز سره یو څاۍ تاسیس شوۍ دۍ ، فیسبوک د نړۍ یو له ترټولو ارزښتناکه شرکتونو څخه دی. دا دمایکروسافټ ، ایمیزون ، آپیل ، او ګوګل سره یو له لوی پنځه ټیکنالوژۍ شرکتونو څخه شمیرل کیږي.اوسمهال کورونا ويروس په ټوله نړۍ کې د ټولنيزو رسنيو يا سوشل ميډيا کارول ډېر شوي دي، چې په دې کې تر ټولو زياته ګټه بيا فېسبوک او د فېسبوک اړوند اپليکېشنونوواله ته شوې ده

مارک زوکربرګ ويلي دي، چې په لومړي ځل هره مياشت له ٣ ميلياردو څخه زيات کسان د فېسبوک، انسټاګرام، وټساپ او مسينجر کاروي، چې په دې کې يوازې ٢ ميليارده او ٦٠٠ ميليونه کسان فېسبوک کاروي، همدا راز هره ورځ تر ٢ ميليارده او ٣٠٠ ميليونه څخه زيات کسان زموږ يو نه يو اپليکېشن کاروي

په اصل کې د ٣ ميلياردو کسانو شمېر بېخي زيات دى، ځکه په ټوله نړۍ کې د انټرنېټ کاروونکي ٤ ميليارده او ٧٠٠ ميليونه شاوخوا دي. د کورونا له امله ډېر ځپل شويو هېوادونو کې بيا د فېسبوک مسينجر کې د غږيزو او ويډيويي زنګونو شمېر بېخي ډېر شوى دى.

نوموړي  يادونه کړې ده، هغه وايي چې په ايټاليه کې زموږ د اپيليکېشن په کارولو کې ٧٠ سلنه زياتوالى راغلى دى، همدا راز د انسټاګرام او فېسبوک د ژوندۍ ويډيوګانو په کتونکو کې هم دوه چنده زياتوالى راغلى دى، همدا راز د ګروپي ويډيويي زنګونو په شمېر کې زر چنده زياتوالى راغلى دى.

هغه همدا راز وايي، چې دوى هڅه کوي خپل ټول سرويسونه په سمه طريقه مخکې يوسي، ځکه دا په اوس وخت کې د دوى لپاره ستر چېلنج دى، چې ټول کارمندان يې له کورونو څخه کارونه ترسره کوي. فېسبوک په نږدې وخت کې د (مسينجر رومز) په نوم يو نوى ويډيو فيچر هم وړاندې کړى دى، چې په دې کې ٥٠ کسان په يو وخت ويډيويي کنفرانس کولى شي، د دې لپاره د فېسبوک اکاونټ ته هم اړتيا نشته، همدا راز په وټساپ کې يې هم په يو وخت دې ٤ کسانو شمېر ٨ ته پورته کړى دى، چې په يو وخت خبرې کولاى شي

فرهاد دریا: کورونا باید جیدی ونیسو

افغان سندرغاړي فرهاد دریا په فېسبوک کې یوه ويډيو خپره کړې او په یاده ویډيو کې یې له هېوادوللو غوښتي دي، چې کورونا ویروس جدي ونیسي او ټوکې یې ونه ګڼي، هغه خلکو ته په دې اړه اړینې سپارښتنې هم کړې دي.

نوموړي دغه ويډيوپرون (پنجشنبه، د کب ۲۲مه) نېټه باندې پر خپله فېسبوک پاڼه باندې خپره کړې ده او په دري ژبه یې ورسره لیکلي دي: ((کرونا را جدی بګیریم! این هیولا، شوخی برادر نیست!)) له ویډيو وروسته نوموړي د کابل په هوايي ډګر کې عکس اخیستی او په فېسبوک یې خپور کړی او ورسره لیکلي یې دي: ((ښه هلک د کابل په هوايي ډګر کې)).

فرهاد دریا څو ورځې مخکې په ټېک ټاک کې یوه ویډيو خپره کړې وه او په یاده ویډيو کې یې افغانستان ته د خپل وروستي سفر په اړه ويلي وو، چې دا سفر یې په عمر کې تر ټولو سخت سفر یاد کړی دی.

هغه په ویډیو کې وايي: ((ماته خلک وايي، چې افغانستان ته مه ځه، ژوندی نه پاتې کېږي. وايي، خلکو سره پر لاس ستړې مه شې مه کوه، خو کومو خلکو سره به پر لاس ستړې مه شې نه کوم؟ هغو خلکو سره چې پر مین یم؟ هغو خلکو سره چې له یو عالم هیلو سره زما خواته راځي، تر څو زما لاس پر خپل لاس کې ونیسي؟ دغو خلکو ته لاس ورنه کړم؟ ځه وروره ځه!)).

ځينو خلکو فرهاد دریا د دغه ډول څرګندونو له امله تر نیوکو لاندې راوستی و او پر ټولنیزو رسنیو یې لیکلي وو، چې هغه د یوه هنرمند په حیث پر ځای د دې چې خلکو ته د کورونا ویروس نه د مخنیوي لپاره اړینې لارې چارې او سپارښتنې وکړي، هغوی له تشویقوي، چې کورونا بابېزه وګڼي او په اړه یې اندېښمن نشي.

بل خوا د فرهاد دریا ځینو مینوالو بیا د هغه ملاتړ کړی دی او ليکلي یې دي، چې افغانستان یوه ټولنیزه او سنتي ټولنه ده او دلته دا ډول برخورد چې خلک یې له فرهاد دریا او نورو افغانانو نه غواړي، اصلاً امکان نه لري، خو ښه خبره دا ده، چې له کورونا ویروس نه د ځان ژغورنې لپاره نورو مهمو وقویوي لارو باندې فکر وشي.

بي بي سي : طالبانو د افغانستان ډېری ښارونه نیولي

افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه دفتر یا «یوناما» او اروپايي ټولنې د طالبانو لخوا د “اورکم” مودې د غځېدو غوښتنه کړې ده.

په افغانستان کې د امریکا او طالبانو ترمنځ د سولې تړون لاسیکېدو په هدف د کب له ۳ ـ ۹ پورې د تاوتریخوالي کمېدو باندې هوکړه شوې وه.

افغان چارواکو تېره شپه په زابل او کندهار ولایتونو کې پر افغان سرتیرو د طالبانو د بریدونو خبر ورکړی دی.

طالبانو تر دا مهاله یوازې د هلمند ولایت په ګرشک ولسوالۍ کې پر افغان پولیسو د برید پخلی کړی دی.

په افغانستان کې د اروپايي ټولنې استازي رولاند کوبیا بیا پر خپل ټویټر لیکلي: “که چیري د طالبانو لخوا د بریدونو پیلېدل تائید شي،دا به د هغه تړون له روحیې خلاف وي چې په دوحه کې لاسلیک شو، دا د دې وخت نه دی، بلکې د باور رامنځته کولو مرحله ده چې په رغنده ډول پر مخ ځي

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه دفتر یا «یوناما» هم «بین الافغاني» خبرو ته د زمینې برابرېدو په هدف د اور کم مودې غځېدو غوښتنه کړې ده.

پرون سې شنبه د کب ١٣ یوناما په دې اړه پر خپل فېسبوک لیکلي: “د طالبانو د نظامي عملیاتو د بیا پیل کیدو په تړاو له رپوټونو وروسته، ملګري ملتونه د اور کم د دوام غوښتنه کوي، ترڅو د بین الافغاني خبرو اترو د پیل لپاره مناسب چاپیریال ته زمینه برابر شي چې دا چاره بیا د دایمي اوربند او دوامداره سیاسي جوړجاړی لامل شي.” پر همدې مهال د افغانستان د کورنیو چارو وزارت یوې سرچینې د نوم او غږ نه خپرېدو په شرط امریکا غږ ته وویل چې د تېرې شپې راپدېخوا په څو ولایتونو کې طالبانو پر افغان امنیتي ځواکونو بریدونه کړي چې مرګ ژوبله هم لري