ولسي جرګه:د عامه شتمنیو د چوراجازه هیڅ چا ته نه ورکوو

ولسي جرګه:د عامه شتمنیو د چوراجازه هیڅ چا ته نه ورکوو له هغه وروسته چې د بودیجې د رد له امله ولسمشر اشرف غني په ولسي جرګه نیوکې وکړې او د بودیجې چمتو کول يې د حکومت صلاحیت وباله د ولسي جرګې مشررحماني يې په ځواب کې ویلي، چې  حکومت ته د عامه شتمنیو د اختلاس اجازه نه ورکوو.

ولسمشر غني څو ورځې مښکې د پارلمان لخوا د ۱۴۰۰م مالي کال د بودیجې د رد کېدو په غبرګون کې ویلي وو، چې د بودیجې چمتو کول د اجرائیه قوې صلاحیت دی او حکومت «سلیقوې پروژې» په بودیجه کې ځایولای نشي.د غني له قوله، د ولسي جرګې دنده داده چې بودیجه په بشپړ ډول رد او یا هم په بشپړ ډول ومني.د ولسي جرګې غړو په ناسته کې د اشرف غني څرګندونو ته توند غبرګون ښودلی

دوی ولسمشر غني تورن کړی چې تیاره ذهنه» او له قوانینو ناخبره دی؛ خو ددوی له قوله، ولسي جرګه به اجازه ورنکړي چې یو څوک له اساسي قانون څخه خپل شخصي تعبیر وکړي او د عامه شتمنۍ اختلاس کړي.د ولسي جرګې د مشر «میر رحمان رحماني» په خبره، د اساسي قانون په اساس د بودیجي چمتو کول د حکومت دنده ده؛  خو د تصویب او تعدیل واک یې له ولسي جرګې سره دی.رحماني ددې تر څنګ ټینکار کړی، چې بودیجه باید په متوازن ډول چمتو شي او د کم معاش لرونکو مامورینو ته لوړ معاشونه وټاکل شي.

د غني او پارلمان تر منځ جنجال وروسته له هغه دی، چې کابو یوه اوونۍ وړاندې ولسي جرګې د حکومت له لوري ور وړاندې شوې بودیجه غیرمتوازنه وبلله او رد یې کړه.د ولسي جرګې مالي او بودیجوي کمېسیون وویل ،چې پارلمان ته وړاندې شوې بودیجه اوولس جدي مشکلات لري، چې له امله یې پارلمان نشي کولای یاده بودیجه قبوله کړي.

ولسي جرګه:د عامه شتمنیو د چوراجازه هیڅ چا ته نه ورکوو
ولسي جرګه:د عامه شتمنیو د چوراجازه هیڅ چا ته نه ورکوو

د بودیجې کمېسیون په وینا د ۱۱۳۱ ولایتي پروژو لیري کول، ۹۱ او ۹۲ کوډونو ته د میلیارډونو افغانیو ځانګړي کول او له بودیجی څخه یوه برخه د ولسمشرۍ ماڼۍ د عملیاتي واحد په واک کې ورکول د بودیجې له ستونزو څخه دي.دوی وای چې هیڅ کله به دا اجازه ورنکړي چې چارواکی دا ډول کړنې تر سره کړي.

ولسي جرګه:که نور بندیان خوشي شي جګړه به نوره هم زیاته شي

ولسي جرګه:که نور بندیان خوشي شي، جګړه به نوره هم زیاته شي وروسته له هغه چې په کابل کې د امریکا سفارت ویلي چې وسله وال طالبان په راتلونکو څو ورځو کې له دوی د خپلو بندیانو د خوشي کېدو غوښتنه کړې، پارلمان ویلي، چې د طالب بندیانو خوشي کولو سره به جنګ زیات شي.

د پارلمان وکیلانو په کابل کې د امریکا د سفارت د شارژدافیر پر وروستیو څرګندونو غبرګون ښودلی دی.د ولسي جرګې غړیو ویلي، افغان حکومت د بین الافغاني مذاکراتو تر پیل وړاندې د طالبانو پنځه زره بندیان خوشي کړي چې په هېواد کې یې پر روان وضعیت او د اوربند پر رامنځ ته کولو هېڅ راز اغېز مثبت نه دی کړی.دوی زیاتوي، له منطعي دلایلو پرته د طالبانو د زندانیانو خوشي کول نه یوازې دا چې سوله نه شي راوستلی بلکې د وضعیت د لا ترینګلتیا او کړکېچ لامل کېږي او تاتریخوالی نور هم زاتیدی شي.

د پارلمان غړو د شارژدافیر راس ویلسن وروستۍ څرګندونې د جدي اندېښنې وړ بللې دي او په خبره یې د ولسي جرګې غړي له اوربند او سولې پرته د نورو طالب بندیانو له خوشي کولو سره مخالفت کوي.په کابل کې د امریکا د سفارت شارژدافیر ویلي چې وسله وال طالبان په راتلونکو څو ورځو کې د خپلو اوو زرو بندیانو د خوشي کولو خبره کړې.

 ښاغلي ویلسن ټينګار کړی و چې دا د دوحې هوکړې برخه ده او هوکړه باید عملي کړل شي.افغان حکومت په دې اړه غبرګون نه دی ښودلی.ولسمشرغني دوه ورځې وړاندې په یوه غونډه کې د خبرو پر مهال وویل، چې افغان حکومت د طالبانو پنځه زره بندیان خوشي کړل او اوس د طالبانو وار دی چې سولې ته څومره ژمن دي.

ولسي جرګه:که نور بندیان خوشي شي جګړه به نوره هم زیاته شي
ولسي جرګه:که نور بندیان خوشي شي جګړه به نوره هم زیاته شي

ولسمشر غني ویلي و چې د یادو طالب بندیانو خوشي کول د سولې لپاره نیک ګام و او پرې پښيمانه نه دی.خو وسله والو طالبانو د خپلو پنځه زره طالب بندیانو د خوشي کېدو سره ـ سره جګړې ته دوام ورکړی او د خوشي شویو بندیانو تر نیمايي ډېر برخه بېرته جګړه پیل کړې.

د ولسمشر غني وزيران ناکام او د عبدالله بريالي شول

د ولسمشر غني وزيران ناکام او د عبدالله بريالي شول په دې وروستيو کې د ولسمشر غني او ډاکټر عبدالله عبدالله دواړو وزيران ولسي جرګې ته وروپېژندل شول ترڅو د باور رايه ترلاسه کړي د ولسمشر غني له لوري د ورپېژندل شویو وزیرانو څخه اوه تنه يې په دې بريالي شول. چې د باور رايه واخلي.

بلخوا بیا ۵ نور یې بيا د ولسي جرګې له لوري رد شول، د ډاکټر عبدالله عبدالله لخوا بيا ورپېژندل شوي ۱۲ وزيران غونډ په دې وتوانېدل چې د ولسي جرګې څخه د باور رايه ترلاسه کړي.که څه هم د ولسمشر غني لخوا ورپېژندل شويو وزيرانو ډېره هڅه وکړه چې وکیلان په پيسو او چوکیو راضي کړي او ځانته ترې د باور رايه ترلاسه کړي خو بيا هم ډېری په دې بريالي نشول.ولسي جرګه کې وکيلان د افغانانو ذهنيت ته ګوري چې همدا اوس افغانان څه غواړي،

سوشل میډیا کې د ولسمشر غني لخوا د ورپېژندل شويو وزيرانو څخه د ځينو په وړاندې یې سخت غبرګون وښود او پدې هکله حساس و، ملت چېرته دا مني چې ددوی د مرکزي بانک ريس دې يو لبنانی وي، داسې يو کس چې د افغانستان په ژبه خبرې نشي کولی د افغانستان سره هیڅ ډول تړاو نلري.

ملت هېڅکله داسې کسان نه شي زغملی چې ددوی د بطن څخه نه وي راپورته، له بده مرغه ولسمشر غني داسې کسان د وزیرانو په شکل ولسي جرګې ته ورپېژندل چې د بهر څخه راوړل راغلي او دلته هېڅ ډول تېر او راتلونکي نلري، نه ددوی کورنۍ دلته ژوند کوي نه دوی، ملت پوهېږي چې دا کسان به نن وي سبا به ځي، نو له همدې کبله ملت په ولسي جرګه ډېر زيات فشار راوړ چې په هېڅ وجه دغسې يوه کانديد ته رايه ورنکړي چې د بهر څخه راغلي وي او افغانستان ته د چور او فرصت د يوه ميدان په شکل ګوري.

د ښاغلي غني لخوا اجمل احمدي د مرکزي بانک د مشر په توګه وړاندې شوی وي چې ولسي جرګې په اکثريت رايو رد کړ، احمدي د افغانستان سره هېڅ تړاو نلري نه يې پښتو نه يې دري زده، د ولسمشر غني له لوري ددا ډول کسانو معرفي کول پخپله ددې سبب کېږي چې ولس د ارګ په وړاندې دريځ ونیسي.

د بلې خوا بیا د معارف د وزرات لپاره ولسمشر غني داسې څوک وړاندې کړي و چې په دې څانګه کې یې بريالي کېدل ګران و، رنګينې حميدي يو عمر د ښځو په ملاتړ کې کار کړی دی او په کار دا وه چې د ښځو د چارو وزرات ته يې ورپېژندلې وی خو ولسمشر د پوهنې د وزرات د نوماندې په حيث معرفي کړه چې ماتې يې وخوړه.حسينه صافۍ چې له دې وړاندې یې د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت په مخ بېولی و بايد بېرته په همغه پوست مقرره شوې وی، ځکه هم یې پکې تجربه درلوده او هم ورته مناسبه وه

اوس وخت د دې رترسېدلی چې ولسمشر پخپلو کړنلارو بيا يو ځل فکر وکړي، افغانانو ته دې افغانانو ريښتيني استازي وروپېژني، د بهر څخه په راوارد شويو کسانو دې ځان نور نه خواروي که نه ملت اوس به نور هم شا ورواړوي.او د حکومت لا نور هم ناراضه شي. ملت ددې لپاره اوسنی حکومت غوره کړ تر څو داسې کارونه چې د ملت پکې خیر وي خو داسې ونشول او برعکس نور هم مبلک دبهران خوا ته لاړ.

امیر خان یار: سولې لپاره یاید ټول قومونه یوشي

دافغانستان مشهور شخصیت او ولسي جرګې کې د ننګرهار د خلکو استازی امیر خان یار ویلي ، د سولې لپاره هیله مند یوو، او باید ټول قومونه سولې لپاره متفق شي، که چرته ټول قومونه سره اتفاق ونکړي نو سوله نا ممکنه ده،

ښاغلۍ یار په ولسونو غږ وکړ، چې رازۍ ټول د سولې لپاره سره د یووالي لاسونه ورکړو او ټولې هغه لارې چارې وګورو او وڅارو چې پرې سولې ته پکې ورسېږو، امیر خان یار د ننګرهار د نوي والي ضیاءالحق امیرخېل په معریفي غونډه کې له دې څرګندونوکې زیاته کړې، چې ننګرهار د انسان قاچاق او تښتونې له وېرې خلکو پرېښی دی، د انساني قاچاق ، باج ګیرۍ او نورو جرمونو مخه باید د نوي والي صیب له لومړیتوبونو څخه وي،

د پارلمان لومړي مرستیال ښاغلي یار هیله وښوده چې نوی والي په ننګرهار کې ښه مدیریت او مأموریت تر سره کړي او امنیت ته به ځانګړې پاملرنه وکړي، هغه وایي، د ننګرهار مدیریت او رهبري نوې شوه، که ولسونه یې هم خپلې پرېکړې نوې کړي او همکار واوسي، ننګرهار ولایت به ښه پرمختګ وکړي او خلکو ته به یو مثال جوړ شي،

ښاغلۍ ضیاءالحق امرخېل اوونۍ وړاندې د ننګرهار لپاره نوی والي وټاکل شو، چې نن یې د ننګرهار ولسونو ته په یوه لویه پېژن غونډه کې ور وپېژندل شو او رسماً ېې د کار اغاز وکړ، نوموړۍ د دې نه وړاندې هم د ولسمشر سلاکار وو او په دولت کې ېې پر مختلفو پوسټونو کار کړي نوموړۍ د ۲۰۱۴ انتخاباتو مشر هم پاتې شوۍ،

د ضیالحق امرخېل نه وړاندې د ننګرهار پخوانی والي شاه محمود میاخېل وو، چې ډېره بریالۍ رهبري او مدیریت یې وکړ او له ډېرو لاسته راوړنو وروسته د ولسمشرۍ ماڼۍ په حکم د ملي دفاع وزارتاول معاون وټاکل شو.ښاغلي میاخيل هم په دولت او نړیوالو ادرو کې په لوړو پوسټونو پاتې شوۍ، او د مملکت ېې ډېر خدمت کړۍ،

امیر خان یار: سولې لپاره یاید ټول قومونه یوشي
امیر خان یار: سولې لپاره یاید ټول قومونه یوشي

د میاخېل صیب له تګ وروسته، ننګرهار شاوخوا یوې میاشتې لپاره بې سرپرسته وو، چې په دې موده کې د ننګرهار پر محبس دروند برید هم وشو او د ننګرهار امنیتي وضعیت ډېر بد شو چې بیا هم له اوږدې مودې وروسته تېره اوونۍ ننګرهار ته والي وټاکل شو او نن به رسماً کار پیل کړي.د نوموړۍ د اداره امور د مشر فضلي صیب لخوا معریفي شو او دغه معرفت غونډه کې د ولسي جر ګې غړو او نورو سیاسي شخصیتونو هم ګډون درلود،

پارلمان:دولسي دسترخوان برنامې طرحه رد کړه

پارلمان:دولسي دسترخوان برنامې طرحه رد کړه د افغنستان ولسي جرګې د رایو په اکثریت د ملي دسترخوان برنامې په نامه د افغان دولت طرحه رد کړه.او وۍ ویل چې دغه پروګرام ېې د قانون خلاف دۍ،

د پارلمان یو شمیر وکیلانو نن ویلي، چې ددولت دغه پروګرام د اساسي قانون د ۹۱ مې مادې پر ضد دی.تر دې وړاندې بازې وکیلانوویلي وو، چې دغه پروګرام باید ختم شي ځکه په هغه کې د پراخ فساد د رامنځ ته کېدو وېره شته ده.افغان دولت د سرطان میاشتې په ۲۸ د ملي دسترخوان تر نامه لاندې د مرستو ویشلو پروګرام د پیلولو لپاره ځان چمتو کړۍ وو،

جمهور ریس غني رغني ویلي وو، چې دغه پروګرام به په دوو مرحلوکې د هېواد پر ۹۰ سلنه خلکو پلي شي او پر دوی به خوراکي کومکونه وویشل شي.ښاغلي غني په ټینګار سره ویلي و، چې د دې پرواګرام ویش به په جدي ډول څاري او د فساد مخنیوی به کوي.خو ولسي جرګې بیا وړمه ورځ ویلي وو، چې دا پروګرام فساد ته زمینه برابروي او ښایي دغه پروګرام اوس پلي نشي،

دیاد پروګرام لګښت په لومړیو مرحله کې ۸۶ میلیونه افغانۍ او په دویمه مرحله کې ۱۲۸ میلیونه افغانۍ اعلان شوی وو.د دولت دې پریکړې په سوشل ميډيا کې هم غبرګونونه راپورته کړي وو، او خلکو ترې رضایت نه ښوده.د حکومت د ملي دسترخوان پروګرام داسې مهال ولسي جرګه د رایو په اکثریت ردوي، چې له دې وړاندې د کورونا ویروس له امله د قرنطین پرمهال د وچې ډوډۍ په ویش کې هم د فساد راپورونه ورکړل شوي دي او لا یې په اړه دولت ځواب ندۍ ویلۍ،

د هېواد پارلمان تیره ورځ هم  د حکومت له لوري د ملي دسترخوان په نامه له اړمنو سره د مرستې له پروګرام سره مخالفت کړی وو.په یاده جرګه کې د خلکو یو شمېر استازو په عمومي غونډه کې ویلي، دا پروګرام شفاف نه دی او پلي کېدل به یې یو ځل بیا پراخ فساد ته لار هواره کړي.د پارلمان د بودیجې او مالي کمیسیون مشر میر افغان صافي څرګند کړي وو ، د دغه پروګرام پیلول له ملت سره ستره جفا ده او دوی له مالیې وزارت څخه جدي غوښتنه کوي چې له هر ډول جوړجاړي دې لاس پر سر او دا پروګرام دې نه عملي کوي،

پارلمان:دولسي دسترخوان برنامې طرحه رد کړه
پارلمان:دولسي دسترخوان برنامې طرحه رد کړه

ښاغلي صافي ګواښ کړی وو چې که دا پروګرام د ملي شورا له مشورې پرته پیل شي په راتلونکي کې به یې مسوولیت د حکومت پر غاړه وي، خو حکومت بیا وایي دا پروګرام د بې وزلو لپاره پیلوي او ټول یې باید د ښه پلیتابه لپاره هڅې وکړي.اوس دولت باید د ولس د استازو په غوښتنه دا فیصله خپله بېرته واخلي ترڅو په هېواد کې زیات سیاسي جنجال پېښ نشي او افغانستان پرمختګ وکړي،

صحرا کریمي :د پارلمان یوه وکیله هڅه کوي چې د بهزادسینمانه سوداګریز مرکز جوړکړي

صحرا کریمي وايي د پارلمان یوه وکیله هڅه کوي چې د بهزادسینمانه سوداګریز مرکز جوړکړي افغان فلم اداره د ولسي جرګې یوه وکیله د کابل پر بهزاد سینما د لوړپوړیزې ودانۍ د جوړولو په هڅو تورنوي.او وايي چې دويي سینما پرځاي سوداګریز مزکر جوړوي

د فلم ادارې مشرې صحرا کریمي دا خبره خپلې ټویټر پاڼې خپره کړې وه ، هغې د یادې وکیلې نوم نه دی خودلۍ خو ویلي دي چې د ولسي جرګې ممبرې ده.مېرمن کریمي، بهزاد سینما د تاریخي ابدو برخه ګڼلې او ویلي، چې د رغونې لپاره یې کورني او بهرني خصوصي سکتور سره په خبرو دي.د کریمي په خبره، د سینما ځای د سینما لپاره دی او په پام کې نه ده، چې څوک پرې لوړ پوړیزه ودانۍ یا سوداګریز مرکز جوړ کړي.

د افغان فلم ریسې له یادې وکیلې هیله کړې، چې فرهنګي ځایونو ته دې د خپلې سوداګرۍ لپاره دولت نه پازبوي او ما ته دې خلک نه استوي.د افغان فلم ریسې پخپل یوه بل ټویټ کې د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت نه هم شکایت کړۍ وو نوموړې ویلي، چې وزارت ته یې یو کال پرله پسې د خپلې ادارې د رنګولو وړاندیزونه کړي، خو غوښتنه یې نه ده قبول شوې،

د اغلې کریمي په خبره، له ناکامو هڅو وروسته یې بالآخره د خپل معاش په پیسو د افغان فلم ادارې د رنګمالۍ او ترمیم چارې پيل کړې.د نوموړې دغه ټویټ په ټویټ کې د خلکو له تاوده هرکلي سره مخ شوی دی.او خلکو ېې کړنې ستایلي دي نو باید د اغلې کریمي په څېر ټول افغانان خپل هېواد ته کار وکړي ترڅو افغانان انکشاف وکړي او افغانستان په یو ښه سمت روان شي اوسمهال د افغانستان بدبختي همدا ده چې هر وګړۍ پکې خپل زور چلوي او زورواکي پکې کوي،

افغانان باید د افغانستان سینما او فلمونو ته کار وکړي ترڅو داهم یوه داسې اداره وګرړي چې هر کال ترینه عواید راټول کړي شي څکه افغانستان کې د عوایدو سرچینې کمې دي نو دا یوه سرچینه ده چې لدې لارې هم خپل عواید زیات کړي،افغانستان کې د فلم شوقیان ډېر زیات دي خو ولې فلم جوړونه پکې ډېره په کمه کچه ده دغه اداره باید نور هم روشت پیدا کړي ترڅو فلم جوړول پکې سم کيفیت کې جوړشي،

دا هم باید یاده کړو چې د سیاسي چارواکو او وکیلان لخوا داسې په دغه ادار ې کې ښکېل نشي ترڅو دغه اداره روشت وکړي او سیاسي نشي څکه که مونږ اووګورو دا یو داسې اداره چې د دې ادارې له لارې موونږ کولي شو چې افغانانو ته خو شالي ورکړو د دې بله ګټه ېې داده چې دغه ادارې کارمندان به په ارامه فضا کې کار وکړي،

د یادونې وړ ده چې د دې ادارې مشره صحرا کريمي د بیرون نه هېواد ته دخدمت لپاره راغلې ده او نوموړې په فلم جوړولو کې خورا زیاته تجروبه لري د دې نه غلاه نوموړې د لوړو زدکړو خاونده هم ده نو باید د داسې خلک قدر وشي ترڅو افغانستان ته نور تکړه خلک هم د خدمت لپاره راشي،

د باجوه سفر

کرونا وایرس وبا اوس په نړۍ کې په پراخه کچه په پراخېدو روانه ده. د نړې ۱۳۶ هیوادونو کې دا وبا خوره شوې او د ټولي‌ اقتصاد ته یې سخت زیان اړولی دی

افغانستان هم یو له هغه هیوادونو دی چې کرونا وایرس یې تر پارلمان نه ځان ورساوه ؛ ککړ شو ی د پارلیمان غ ی عبدالقیوم ساجدی دی چې په کرونا وایرس اخته شوي دی نوموړی  دا وخت د ایران په قم ښار کې په یو روغتون کې بستر دي

د هیواد په نورو ولایتونو کې ټول ټال ددغه وکیل په ګډون تر دم ګړیه۱۱ کسان اخته شوي‌ دي . دغه وایرس له روغتیا يي ستونزو سره سره د نړۍ د نورو هیوادونو په څېر په افغانانو کې هم دا وېره خپره کړې چې د لوږې سره به مخامخ شي

کورنا باید د الله تعالی پر تقدیر باندې د کلک ایمان ترڅنگ جدی ونیسو. د کورنا سره باید د احساساتي برخورد پرځای منطقی برخورد وکړو، تر څو ځان په خپل لاس هلاکت ته ورنه کړو.

په دې برخه کې د نقل(وحې) لارښونه عقل ته چې د وحې پر احکامو د پوهېدو لپاره تر ټولو مهمه وسیله ده،  دا ده، [ولا تلقوا بایدیکم الی التهلکه..] یعنې پخپله ځان د مرگ خولې ته مه اچوئ! یا په بل عبارت پخپل لاس ځان مه وژنئ!.

په کار ده، چې د نړیوالو صحي سییستمونو او نظامونو وقایوي لارښونې په خپل ژوندانه کې په دقیقه توګه عملی کړو، د عامه مصلحت لپاره د حکومت لارښونې ته په غور پام وکړو.

که نن د انسان علم او عقل د نوموړۍ وبا د مخنیوی څخه بې وسه او عاجز دی، خو سبا به د الله تعالی په مرسته د خپل صبر،حوصلې، زیار او مبارزې په پایله په دې قادر شي، چې د نوموړۍ وبا مخنیوی وکړي.

په دې لیکنه کې هڅه کوو، چې  د دیني او اخلاقي ستونزو تداخل او  هغه  دیني ستونزې  چې د کورونا د وبا په هکله مطرح کېږي، په تېره بیا د جوماتونه تړل او د ډله ییزو دیني مناسکو لغوه کول وڅېړو..دا تاسو او دا هم د لیکنې تفصیل:

ټوله نړۍ دکورنا د ویروس د چټکې خپرېدا له امله اندېښمنه ده. ورځ تر بلې یې مرگ ژوبله زیاتېږي. نوموړې نړیواله وبا دبشري تاریخ په لړ کې نوې نه ده،  نړۍ د عمر ابن الخطاب په زمانه کې دې ته د ورته وبا

 شاهده پاتې شوې ده، چې بیا یې لړۍ په بېلابېلو زمانو کې ادامه پیدا کړې ده.

موږ په خپل تاریخ کې دوه مشهور طاعونونه پېژنو: لومړې وبا د “عمواس” طاعون دی، چې د ۲۵- ۳۰ زره وگړي یې له منځه یوړل چې د قربانیانو له ډلې یې دوه مشهور اصحاب معاذ بن جبل او ابی عبیده ابن الجراح هم وو.

نوموړې وبا په ۱۷-۱۸ هجري کال کې د فلسطین په  یوه واړه کلي “عمواس” کې پیل او بیا ټول شام چې هغه مهال لویه سیمه وه خوره شوه. د دغې وبا پر مهال د مسلمانانو سره  د خپل ځانونو د خوندیتوب او د عبادتونو د ادا کولو په هکله گڼ شمیر پوښتنې راولاړې شوې وې، چې د نوموړې وبا په هکله مشهور مستشرق “یوسف فان اس” هر اړخیزه څېړنه تر سره کړې ده او په هکله ځانگړی کتاب  په آلماني ژبه لیکلی دی.

دوهمه وبا هغه لوی طاعون دی، چې په ۱۳۴۸ میلادی کې په اورپا کې د “تور مرگ” په نامه وپېژندل شوه. چې دهغه مهال د اوسیدونکې درېمه برخه یې له منځه یوړل! نومړې وبا هم د مورخینو ا لیکوالانو پام ځانته واړاوه او په اړه یې گڼ شمیر کتابونه لیکل شوي دي. و باگانو په اړه ډېری داسې مورخینو او لیکوالانو هم لیکنې کړې دي، چې دوی یې هم د قربانیانو له ډلې گرځېدلي دي، لکه ابن الوردي، الحلبي او تاج الدین السبکي چې د جمعې په ورځ یې دخطبه  وينا واوروله. د شنبې په ورځ په وبا مبتلا او د سه شنبې به ورځ وفات شو.