کابل — د برتانیا حکومت په یوه تازه دریځ کې له هغو افغانانو چې د دې هېواد د کډوالۍ پروګرامونو ته شامل دي، غوښتي چې د افغانستان د پرېښودو لپاره خپله لاره ومومي. دا هغه څه دي چې د “له افغانانو د برتانیا غوښتنه” تر عنوان لاندې د زرګونو کسانو لپاره نوې اندېښنې راولاړې کړې دي.
د برتانیا د دفاع وزارت په وروستیو څرګندونو کې ویلي چې دوی نور نشي کولی له افغانستانه د وړ کسانو په مستقیم ایستلو کې مرسته وکړي. دا بدلون په داسې حال کې راځي چې لا هم ګڼ افغانان، چې پخوا یې له برتانوي ځواکونو او بنسټونو سره کار کړی، د هېواد دننه پاتې دي.
د لندن رسمي دریځ
د برتانیا د دفاع وزیر، لوک پولارډ، پارلمان ته په یوه لیک کې ویلي چې شاوخوا ۹ زره افغانان لا هم د لېږد په تمه دي. خو د هغه په وینا، اوسنی عملي انتخاب دا دی چې دا کسان لومړی په خپله له افغانستانه ووځي.
هغه لیکلي:
«موږ نور دا توان نه لرو چې له افغانستانه د هغوی په ایستلو کې مستقیمه مرسته وکړو.»
د همدې دریځ له مخې، له افغانانو د برتانیا غوښتنه دا ده چې د خوندي وتلو لپاره باید پر خپلو امکاناتو تکیه وکړي.
نوې تګلاره څه وايي؟
د نوې پالیسۍ له مخې، هغه کسان چې د برتانیا د مېشتېدو پروګرامونو لکه ARAP کې شامل دي، باید لومړی یو دریم هېواد ته ولاړ شي. دا هېوادونه عموماً پاکستان یا نور ګاونډیان بلل کېږي.
برتانوي چارواکي وايي، کله چې دا کسان له افغانستانه ووځي:
د ویزې پروسه به تعقیبېږي
د مېشتېدو چارې به پر مخ ځي
او تر ۲۰۲۸ کال پورې به د دوسیو ملاتړ دوام ولري
خو مهم ټکی دا دی چې د افغانستان پرېښودل نور د برتانیا له خوا نه تنظیمېږي.
د پالیسۍ تر شا دلیلونه
چارواکي د دې بدلون لپاره څو دلیلونه وړاندې کوي:
د امنیتي وضعیت بیا ارزونه، د تخلیې لوړې مالي لګښتونه، او دا تجربه چې هغه کسان چې په خپله وتلي، پروسه یې چټکه پر مخ تللې ده.
خو دا وضاحتونه لا هم ټولې پوښتنې نه حلوي. ځکه لا روښانه نه ده چې ولې دا بدلون همدا اوس عملي کېږي، او ولې بدیلې عملي لارې نه وړاندې کېږي.
د افغانانو اندېښنې
له افغانانو د برتانیا غوښتنه په داسې شرایطو کې شوې چې ډېری پاتې کسان نه مالي توان لري او نه هم د خوندي وتلو اسانه لاره. پاسپورټ، ویزه او د سفر لګښتونه د ډېرو لپاره ستر خنډونه دي.
د بشري حقونو فعالان وايي، په اوسني وضعیت کې د “خپلواکه وتلو” غوښتنه عملي نه ده او دا خلک له جدي خطر سره مخ کوي، په ځانګړي ډول هغه کسان چې له بهرنیو ځواکونو سره یې کار کړی و. له افغانانو د برتانیا غوښتنه
له افغانانو د برتانیا غوښتنه یوازې یو اداري بدلون نه دی؛ دا د زرګونو کسانو د راتلونکي او خوندیتوب مسله ده. که څه هم لندن د مېشتېدو ژمنه تکراروي، خو تر هغې وړاندې تر ټولو مهم او ستونزمن ګام — یعنې له افغانستانه وتل — اوس د همدې کسانو پر غاړه پاتې شوی دی.
راتلونکې به وښيي چې دا تګلاره څومره عملي ده، او ایا هغه کسان چې کلونه یې له برتانیا سره کار کړی، رښتیا هم خوندي ځای ته رسېدلی شي که نه. له افغانانو د برتانیا غوښتنه
