کابینې د1400 مالي کال بودجې د دویمې مسودې طرحه تصویب کړه

کابینې د 1400 مالي کال بودیجې د دویمې مسودې طرحه تصویب کړه دافغانستان اسلامي جمهوریت د جمهوررئیس محمد اشرف غني په مشرۍ د کابینې غونډه، د کابینې د غړو او والیانو په ګډون د ویډیو کنفرانس له لارې په ارګ کې جوړه شوه.

د جلسې په پیل کې جمهوررئیس غني د عامه ساتنې ملي تصدۍ عمومي ریاست د ویاند ضیا ودان پر موټر تروریستي برید د غندلو پر مهال د شهیدانو کورنیو، د کورنیو چارو وزارت منسوبینو او د هیواد رسنیو ټولنې ته یو ځل بیا د خپلې خواخوږۍ او غمشریکۍ مراتب څرګند کړل.وروسته د هیواد جمهوررئیس د کابل پوهنتون او ۴۶ نورو پوهنتونونو له استاذانو او محصلینو سره د سولې اعمار د څرنګوالي په هکله چې د افغانستان د انکشاف او سولې ملي چوکاټ دویم سند (ANPDF II) له عمده موخو څخه ده د بحث او نظریاتو د تبادلې او سولې دویم پړاو مذاکراتو د ښه ترسره کېدو په موخه د ملي مذاکراتو پر ایجاد د تمرکز په اړه معلومات ورکړل.

دې نه بعد د کابینې له غړو اووالیانو وغوښتل شول چې د سولې بهیر په اړه د ملي افکارو د انسجام او بسیج او د ملي وجیبې او دسپلین په توګه په دقیق ډول د نظریاتو د توحید او تاریخي او نړیوال فکر د ایجاد لپاره هڅې وکړي.ولسمشر غني ننګرهار ولایت ته د خپل وروستي سفر په اړه د معلوماتو وړاندې کولو پر مهال، ټولې مربوطه ادارې له اړوندو ولایتي رئیسانو سره د همغږۍ د پیاوړتیا، پر ولسوالیو، کلیو او ښاروالیو د تمرکز، ولایتونو سره د غوره همغږۍ په موخه د واضح کړنلارې ترتیبولو او د مرکز او ولایتونو د اړیکو د اسانتیا پر څرنګوالي موظفې کړې.

مالیې وزیر د ۱۴۰۰ مالي کال بودجې دویمه مسوده غونډې ته وړاندې کړه وې ویل، د ۱۳۹۹ مالي کال په لړ کې د اختیاري مرستو تمویلوونکو ټول شرایط بشپړ شوي، په عادي بودجه کې ۱۲ سلنه سپما شوې او همدارنګه انکشافي بودجه د کرونا د ستونزو باوجود ۸۶ سلنه مصرف شوې ده.

کابینې د1400 مالي کال بودجې د دویمې مسودې طرحه تصویب کړه
کابینې د1400 مالي کال بودجې د دویمې مسودې طرحه تصویب کړه

همداراز د ماليې وزارت معین کابینې ته د ۱۴۰۰ مالي کال بودجې دویمې مسودې وړاندې کولو موخه د ځینو اړتیاو موندل په ګوته کړل چې مخکې یې وړاندوینه نه وه شوې. نوموړي زیاته کړه، د دغو اړتیاو په پام کې نیولو سره په بودجه کې زیاتوالی او کموالی راغلی چې له امله یې د ۱۴۰۰ مالي کال ملي بودجه کې هم زیاتوالی او تغییر راغلی او دا کار د کابینې بیاځلې منظوري ایجابوي.او باید د هيواد ټولې ادارې ورته درناوی وکړي.

ولسي جرګه:د عامه شتمنیو د چوراجازه هیڅ چا ته نه ورکوو

ولسي جرګه:د عامه شتمنیو د چوراجازه هیڅ چا ته نه ورکوو له هغه وروسته چې د بودیجې د رد له امله ولسمشر اشرف غني په ولسي جرګه نیوکې وکړې او د بودیجې چمتو کول يې د حکومت صلاحیت وباله د ولسي جرګې مشررحماني يې په ځواب کې ویلي، چې  حکومت ته د عامه شتمنیو د اختلاس اجازه نه ورکوو.

ولسمشر غني څو ورځې مښکې د پارلمان لخوا د ۱۴۰۰م مالي کال د بودیجې د رد کېدو په غبرګون کې ویلي وو، چې د بودیجې چمتو کول د اجرائیه قوې صلاحیت دی او حکومت «سلیقوې پروژې» په بودیجه کې ځایولای نشي.د غني له قوله، د ولسي جرګې دنده داده چې بودیجه په بشپړ ډول رد او یا هم په بشپړ ډول ومني.د ولسي جرګې غړو په ناسته کې د اشرف غني څرګندونو ته توند غبرګون ښودلی

دوی ولسمشر غني تورن کړی چې تیاره ذهنه» او له قوانینو ناخبره دی؛ خو ددوی له قوله، ولسي جرګه به اجازه ورنکړي چې یو څوک له اساسي قانون څخه خپل شخصي تعبیر وکړي او د عامه شتمنۍ اختلاس کړي.د ولسي جرګې د مشر «میر رحمان رحماني» په خبره، د اساسي قانون په اساس د بودیجي چمتو کول د حکومت دنده ده؛  خو د تصویب او تعدیل واک یې له ولسي جرګې سره دی.رحماني ددې تر څنګ ټینکار کړی، چې بودیجه باید په متوازن ډول چمتو شي او د کم معاش لرونکو مامورینو ته لوړ معاشونه وټاکل شي.

د غني او پارلمان تر منځ جنجال وروسته له هغه دی، چې کابو یوه اوونۍ وړاندې ولسي جرګې د حکومت له لوري ور وړاندې شوې بودیجه غیرمتوازنه وبلله او رد یې کړه.د ولسي جرګې مالي او بودیجوي کمېسیون وویل ،چې پارلمان ته وړاندې شوې بودیجه اوولس جدي مشکلات لري، چې له امله یې پارلمان نشي کولای یاده بودیجه قبوله کړي.

ولسي جرګه:د عامه شتمنیو د چوراجازه هیڅ چا ته نه ورکوو
ولسي جرګه:د عامه شتمنیو د چوراجازه هیڅ چا ته نه ورکوو

د بودیجې کمېسیون په وینا د ۱۱۳۱ ولایتي پروژو لیري کول، ۹۱ او ۹۲ کوډونو ته د میلیارډونو افغانیو ځانګړي کول او له بودیجی څخه یوه برخه د ولسمشرۍ ماڼۍ د عملیاتي واحد په واک کې ورکول د بودیجې له ستونزو څخه دي.دوی وای چې هیڅ کله به دا اجازه ورنکړي چې چارواکی دا ډول کړنې تر سره کړي.

د کرونا روغتونونود مدیریت چارې به غیر دولتي ادارو ته ورکړل شو

د روغتيا نوماندوزير ډاکټرجواد عثماني کندهارنه وروسته هلمند ته سقر وکړاوهلته ېې د روغتیا او د کرونا ویروس د وروستي حالاتو ارزونه وکړه،نوموړۍ دهلمند ولایت وروستیو لګښتونو په اړه معلومات راغونډ کړل

د روغتیا وزیر ته د هلمند والي ورسره ددې ولايت د روغتيايي وضعيت پراختيا او ښه والي په باب هر اړخيزې غوښتنې برسېره کړي د روغتيا سرپرست وزير محمد جواد عثماني نن جمعه هلمند ولايت ته سفر وکړ، چې له راتګ سره سم يې له هلمند والي تورنجنرال محمد ياسين، د ولايتي شورا رئيس او غړو، قومي مشرانو، ځوانانو او مدني بنسټونو سره وکتل.

نوموړي سره چې د ولسي جرګې غړيو محمد کريم اتل او عبدالقادر قلاتوال هم په دغه سفر کې شریک وو هلمند والي د عامې روغتيا وزير او ورسره د ولسي جرګې پلاوي ته د ښه راغلاست ويلو ترڅنګ مننه وکړه، چې د ولايتونو ته د سفرونو په لړ کې يې هلمند ته هم سفر وکړ.

د دغه ولايت رسنيز دفتر مسولین وايي ښاغلي ياسين د کرونا وايروس سره د مبارزې په برخه کې پدې ولايت کې د ترسره شويو فعاليتونو معلومات شريک کړل او د عامې روغتيا له وزير يې وغوښتل، چې د برک موسسې سره د ۲۰ بستره قرارداد ددې ولايت وضعيت ته په کتو سل بستره ته لوړ کړي، د کرونا ناروغانو د تشخيص څانګه فعاله، د کرونا سل بستريز روغتون د ودانۍ جوړولو بهير لا ګړندی کړي او په ولسواليو کې د کويډ۱۹ ناروغانو لپاره اړوند روغتونو ته لازمې اسانتياوې چمتو کړي.

د یادولایت والي د کرونا اړوند ۵۰ ميليونه افغانيو بوديجې څخه د مصرف شويو پيسو په اړه د معلوماتو ورکولو ترڅنګ يو ځل بيا ولسونو او مرکزي دولت ته د بشپړه وضاحت او حساب ورکولو ډاډ ورکړ .هغوئ دغه راز د روغتيا په سکتور کې د پرتو ستونزو او اړتياو د اکمالولو ټينګار وکړ.او وۍ ویل چې باید هلمند نور اکمالات هم باید ورکړل شي،

دد ې نه وروسته د روغتیا وزیر جواد عثماني وویل د روغتيا سکتور کې د متوازنو خدماتو وړاندې کولو ډاډ څرګند کړ او زياته يې کړه، چې د روغتيا وضعيت د ارزولو په پار يې هلمند ولايت ته سفر کړی، ترڅومشکلاتوله نېږدې واوري او د حل لپاره يې اقدامات ترسره کړي.»

د دغه وزارت وزير په هلمند کې د کرونا ناروغۍ د تشخيص ماشين (پي سي آر) د فعاليت ډاډ څرګند کړ او هم يې څرګنده کړه، چې درې نيم ټنه روغتيايي تجهيزات او درمل هلمند ته ځانګړي شوي او ډېر ژر به دغه ولايت ته انتقال شي.نوموړي د کرونا سره مبارزه په اړه چې مونږ غواړو چې څومره ژر کيږي باید دغه ناروغۍ سره مبارزه وکړو او د هغې نه بعد د صحت نورو برخو ته پام وکړو، ځکه د انسان لپاره تر ټولو نه زیات مهم جز خپل صحت دۍ ،

وزارت مالیه:تېرودوواونیوکې عواید زیات شوي

د هیواد د مالیې وزارت سرپرست او نوماند وزیر عبدالهادي ارغندیوال وايي چې حکومت بېوزلو ته د مرستې لپاره ۳ سوه میلیونه ډالره ځانګړي کوي.هغه وايي کرونا ویروس مو هیوادوال ډېر ځپلي دي مونږ غواړو چې د دغه بې وزلو سره کومک وکړو.

ارغندیوال نن په ولسي جرګه کې ویلي، چې په دې اړه حکومت له نړیوالو بنسټونو سره تفاهم کړی دۍ او ډېر ژر به دغه فنډ ځانګړۍ کړو اواړوندو ادارو ته به ېې وسپارو تر څو د کرونا ویروس سره په جدي توګه مبارزه وکړي او د دغه ویروس له امله چې څوک متاثر شوي دي او یا بې وزله وي توزیع کړو.

نوموړي ویلي دي دا مرسته به د نقدو پیسو او خوراکي توکیو د بستو په بڼه بېوزلو ته ورکړل شي.هز بې وزله ته به د خوراکي توکي ورکړي ترڅو دوي خپل ژوند پر مخ بوزي که مونږ اوګورو د تېرو ۳ میاشتو راهیسې د کابل په شمول یو شمېر ولایتونو کې کرنطین وو او عام خلکو نشو کولۍ چې بازار ته لاړ شي او یا هم مزدوري وکړي.

نوموړي په دې برخه کې د نړیوالې ټولنې د موافقې خبر هم ورکړی.هغه وویل چې نړیوالو اادارو او یو شمېر ملکونو سره مو خبرې اترې شوي هغه وویل چې کوشش کوو چې زر ترژره نوړیوالې ټولنې نه هم کومک ترلاسه کړو او دغه کومک بیا په کرونا اخته کسانو باندې ووېشو.

حکومت مخکې د کرونا ویروس له کبله اقتصادي زیانمنو بېوزلو کورنیو ته د وچې ډوډۍ وېش پيل کړی و، چې څه موده مخکې پای ته ورسېد.اوس دولت غواړي چې دډوډۍ نه علاوه نور شیان هم وویشو ترڅو د غریبو او بې وزلو خلکو سره کومک وشي او غریب خلکو باندې دغه وخت په اسانه تېر شي.

د حکومت پر مرستو نیوکې موجودې دي، چې درغلۍ پکې کیږي او د اړیکو پالنه پکې موجوده ده. یو څو ورزې وړاندې هم په دې اړه سوشل میډیا کې خلکو لیکنې کړې وې او مختلف پوسټونو کې ویلي وو چې کرونا لپاره چې کومې پېسې د ولایاتو لپاره ځبنګړې کړې وې هغه والیانو خپلو جېبونو کې اچولې وې

حکومت بیا خلکو نه د مرستو د شفافیت په برخه کې د همکارۍ او څارنې غوښتنه کړې ده.او ویلي دي چې باید یادې پېسې د کرونا ویروس سره مبارزې لپاره استعمال کړي او عام خلک باید لدې ټولې پروسې نه خبر وساتل شي .

د جمهورریس غني په مشرۍ د کابینې غونډه تر سره شوه

ولسمشرۍ مانړۍ یوه خبرپاڼه کې لیکلي، ارګ کې غونډه پرون محمد اشرف غني په مشرۍ ترسره شوه. په دې غونډه کې د ۵۰۰ وینټلاتور د تدارک او د روغتیایي مرکزونو د جوړولو او بیارغاولو لپاره د ۳۱۳ میلیون افغانیو تخصیص په ګډون ۴۸ تدارکاتي موارد منظور شول. یادې غونډه کې په ۴۹ تدارکاتي مواردو د بحث او ارزونې په پایله کې له ۱۲.۵ میلیارد څخه د زیاتو افغانیو په ارزښت ۴۸ موارد د کمیسیون له لوري منظور شول

د افغانستان دتدارکاتو کمیسیون د د پغمان او جبل السراج ماڼۍ د بالا باغ ماڼۍ د بیارغاونې پروژې په ګډون د دوو قراردادونو په اړه تصمیم ونیوه چې د دغو پروژو پیسې دې چې ۳۱۳ میلیون افغانۍ کېږي په مماکت کې د روغتیایي سنټرونو او روغتونونو د جوړولو او بیارغاونې لپاره مختص شي. پر دې سربېره د عامې روغتیا وزارت له لوري د ۵۰۰ وینټلاتور او د تشخیصیه کېټونو او د COVID-19 د مصرفي موادو د مستقیمې منظورۍ د تهیې او تدارک پروژې قرارداد له ارزونې وروسته منظور شو.

په دې غونډه کې د دریو میاشتو لپاره له پنځه میلیون څخه شل میلیون افغانیو ته د پرچون خریدارۍ د پولي صلاحیتونو د زیاتوالي په اړه د ملي دفاع او کورنیو چارو وزارتونو ګډ وړاندیز د کمیسیون له لوري منظور شو.

ددې سربېره کورنیو چارو وزارت د دې وزارت په قراردادونو او د احتمالي داوطلبانو په لېست کې د قېمتونو تعدیل په اړه د لارښوونې وړاندیز او ملي دفاع وزارت د روغتونونو د اړتیا وړ طبي ملزوماتو، درملو او ریجنټونو د پروژو د مراحلو ترسره کولو او د هوایي ځواکونو د څلورو هلیکوپټرو د اړتیا وړ یو قلم تېلو د تدارک په اړه لارښوونې هم د کمیسیون له لوري وارزول شوې او په اړه یې لازمې لارښوونې وشوې.

سرچینه زیاتوي؛ د ولسي تړون پروګرام د پروژو په اړه د نړیوال بانک ادارې یاداشت هم د کمیسیون له لوري وارزول شو. په همدې حال کې د یو شمېر نورو پروژو د تعدیل منظورۍ غوښتنه هم د ملي تدارکاتو کمیسیون له لوري وارزول شوه.

راپورونه وايي، په دې غونډه کې د کمیسیون غړو د دې کمیسیون د پخوانیو پرېکړو چې یو شمېر پروژې په کې شاملېږي، د لارښوونې د تحقق په راپور بحث وکړ.

ارګ ویلي؛ د هیواد جمهوررئیس پر دې پروژو د بحث پر مهال د تدارکاتي بنسټونو په مسوولینو ټینګار وکړ چې د تدارکاتي پروژو د شفافیت او مؤثریت د تقویت لپاره له بین المللي تمویلونکو بنسټونو سره ګډې هڅې وکړي.

مياخېل: بودیجه د راشن غوندې نه تقسيميږي

شاه محمود مياخېل دجلال اباد والي په خپل يو پوسټ کې وايي، چې بوديجه راشن نه دى چې تقسيم شي.هغه دا پوسټ وروسته له هغې کړى دى، کله چې په ټولنيزو رسنيو کې د تورخم ښارګوټي د کرنټين په اړه خلکو نيوکې وکړې او وې ويل چې په يوه ورځ درې ميليونه افغانۍ مصرف شوي دي.

د تورخم ښاروال انجنير راحت ګل زيارمل هم د تورخم ښارګوټي د کرنټين کمپ په اړه په يوه تفصيلي پوسټ کې ویلي دي. چې ياد کمپ د دوه مياشتو لپاره جوړ شوى و، چې ډېر وسايل او خوراکي توکي ورته اخيستل شوي و او همدا راز د درې زره کسانو لپاره د هغوى د ورځني اړتيا وړ استعمال سامانونه هم اخيستل شوي و.

د هغه پوسټ اړین سپیناوی:
زه مسوول نه یم چې د هر څه سپیناوی دې وکړم خو ځینو ملګرو په کمینټونو کې مینشن کړی یم او ځواب غواړي.

 ((بوديجه راشن نه دى چې تقسيم شي

((مننه د جلالتماب جمهور ریس او د سیمه ایزو ادارې د مشرتابه نه چې همیشه یې د ننګرهار ستونځو ته توجه کړیده. ننګرهار ته د هیواد په کچه یې همیشه مناسب امکانات برابر کړیدي.))

د حکومتولۍ لویه برخه د مشرتابه اعتماد او د کشرانو صداقت پورې اړه لري. په حکومتولۍ کې حساب ورکونه اصل دی او هغه هم طریقه لري چې د کال په منځ کې مجموعي ارقام شریکولې شي او د کال په اخره کې تفصیلي معلومات ولس او رسنیو ته ورکوي. د کال په منځ کې مستوفیت حساب د بودیجه مطابق مصارف چیک کوي یا په بله معنی د پالیسي مطابق باید مصرف شي. داخل د کال کې داخلي کنترول د مربوطه ادارې هم وي. د مالي کال په اخر کې داخلي تفتیش او هم د تفتیش د عالي ادارې له خوا ټول اسناد څیړل کیږي.

حساب ورکونه دې ته نه وایې چې فیسبوک کې څوک ولیکي چې پیسې څنګه شولې او حساب راکړه.

بودیجه د یو طرز العمل له لارې مصرف کیږي خو متاسفانه چې زیاتو افغانانو چې پاکستان کې وخت تیر کړې، فکر کوي چې بودیجه باید د راش په شکل تقسیم شي. بودیجه په راشن پاسونو او راشن پاسي ملکانو باندې نه تقسیم کیږي.

((مونږ به په صداقت حکومتي بودیجه د اړتیا په ضرورت مصرفوو نه دا چې بودیجه په غیر ضروري شیانو مصرف شي. هره بودیجه د مصرف محدودیت لري او د هرچا په خوښه نه مصرف کیږي.))

((بوديجه راسشن نه دۍ چې تقسیم شي. مننه د جلالتماب جمهور ریس او سيمه ایزو ادارې د مشر تا به نه چې همېشه یې د ننګرهار ستونځو ته پام کړۍ.))

وزارت مالیه:تېرودوواونیوکې عواید زیات شوي

د ماليې وزارت په يوه پرېکړه کې ويلي دي چې له دې وروسته به د اجراييه رياست ته يوه افغانۍ هم ور نه کړي او اجراييه رياست ته چې به کومه بوديجه ځانګړې کېده، هغه يې لغوه کړې ده.

پرون د ولسمشر غني له لوري په يوه خپور شوي فرمان کې اجراييه رياست لغوه اعلان شو او همدا راز ټولو ادارو ته هم لارښوونه شوې وه چې د اجراييه رياست له لوري هېڅ مکتوب ونه مني، د ماليې وزارت هم دا پرېکړه د دغه فرمان تر خپرېدو وروسته کړې ده.

سېحون وېبپاڼې د يوې سرچينې په حواله ليکلي دي، چې ماليې وزارت د اجراييه رياست بوديجه لغوه کړې ده او نورو به اجراييه رياست ته يوه افغانۍ هم ور نه کړي.

خو بل لوري ته پرون ځان بللي ولسمشر عبدالله عبدالله هم يوه اعلاميه خپره کړې وه چې په هغې کې يې ويلي و، چې له نن نه وروسته پخوانى ولسمشر محمد اشرف غني ولسمشر نه دى، ځکه چې د ملي يووالي حکومت پاى ته رسېدلى دى.

هغه همدا راز ليکلي و، چې د اجراييه رياست کارکونکي دې خپل کار ته د نور کله په څېر ادامه ورکړي او هغه به د يو فرمان له لارې نوى اجراييه رييس ژر اعلان کړي.

دا په داسې حال کې ده چې پرون د عبدالله عبدالله دويم مرستيال سعادتي سپېدار ماڼۍ ته هم نه و پرېښودل شوى او ځينو سرچينو ويلي و چې د ولسمشر غني لومړى مرستيال امرالله صالح غواړي په سپېدار ماڼۍ کې خپل دفتر جوړ کړي.د سرچينو په وېنا، چې امرالله صالح ولسمشر غني ته ويلي و، چې هغه پوهېږي چې عبدالله عبدالله او د هغه ډله په څه ډول له سپېدار ماڼۍ څخه وباسي