د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي څلور ورځې کیږي چې پاکستان پر تورخم د کرنیزو توکو موټرونو ته د اوښتو اجازه نه ورکول کیږي.او دويي بېرته واپس کيږي.

د هېواد تجاران وايي، د څلورو ورځو را هیسې یې په تورخم کې د سبزۍ او تازه مېوو بار موټرونه ولاړ دي، خو په تورخم د اوښتو اجازه نه ورکول کیږي.دوی وایي هره ورځ میلیونونه افغانۍ زیات ور اوړي او که د دوی د کرنیزو توکو موټرونه څو ورځې نور هم په تمه پاتې شي، نو سبزیجات او مېوه جات به یې له کاره ولویږي او هېڅ مارکېټ به پیدا نه کړي.

دغه باډر کې د بار موټرونو په تمه پاتې کېدو لامل د پاکستان په ګمرکي چارو کې سستوالی او ځنډ د دې لامل شوی چې د سوداګریزو توکو موټرونه په ورځو ورځو د اوښتو په تمه په تورخم کې پاتې شي.هره ورځ په اوسط ډول ٣٥٠ سوداګریزې لارۍ د تورخم له لارې پاکستان ته هوړي، خو د ګمرکي چارو د سستوالي له کبله چې سکن او تله یې زیات وخت په بر کې نیسي څه باندې ٧٥٠٠ سوداګریزې لارۍ بندې پاتې کیږي، نو له همدې کبله سوداګریز مالونه مخکې له وخت خرابیږي او څوک ېې نه اخلي.

دويي ته اجازه په داسې حال کې نه ورکوي.چې دوه اوونۍ وړاندې د تورخم سوداګریزه لار د تګ راتګ او سوداګرۍ پر مخ پرانیستل شوه، پاکستان ژمنه وکړه چې افغان سوداګرو ته به په بېلا بېلو برخو کې اسانتیاوې را منځته کړي، سوداګرو ته به پرته له ځنډه په تورخم کې وېزې ورکوي او د اوښتو اجازه به هم پرته له کومې ستونزې ورکوي، خو پاکستان په خپلو ژمنو باندې نه دی ولاړ او بیا یې د افغانستان کرنیز توکي او سوداګر له مالي مشکلاتو او نقصان سره مخ دي.

دغه هېواد هره میاشت څو څلې همداسې کوي او په ځانګړې توګه کله چې د افغانستان د کرنیزو توکو حاصلات راووځي نو د افغان سوداګرو پر مخ سوداګریزې لارې او بندرونه تړي، چې په دې توګه سوداګرۍ، کرنیزو توکو او افغان سوداګرو ته درانه مالي نفصانات ورکوي.

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي
د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

اوس باید دواړه ملکونه سره په دې اړه باید حبرې وکړي او کبیني تر څو دوتاړه هېوادونه د مالي زیانونو څخه وژغورل شي.او پا اینده کې د داسې بندیزونو څخه هم ډډه وکړي. اوسمهال پاکستان هېواد ۸۰ سلنه تجارت د پاکستان سره لري او د دويي اکثره توکي افغانستان راواریدیږي. نو که دغه هېواد غواړي چې فایده ورته وشي نو باید د داسې بندیزونو څخه ډډه وکړي.

د سپین بولدک لار د ټرانزېټ لپاره پرانستل شوه

د سپین بولدک لار د ټرانزېټ لپاره پرانستل شوه د کندهار سرحدي ځواکونو کمیسار ویلي ، د افغان تجارانو د صادراتو، وارداتو او ټرانزېټ لپاره د سپین بولدک سوداګریزه لارخلاصه شوه دوي اوس کولۍ شي چې خپل واردات اوصادرات پاکستان سره وکړي،

ددغه کمیسار شریف الله غرزی وایلي ، پرون دواړو هېوادونو پرېکړه کړې، چې د صادراتو، وارداتو او ټرانزېټ لپاره سپین بولدک لاره خلاصه کړي ترڅو سوداګر د صادراتو او واردات خپل ډېر اوباسي او هېواد او سوداګرو ته فایده وشي، د دغه کمېسارۍ کمېسار وايي ، له تېرې ورځې را وړاندې پر دې لار له سوداګریزو توکو بار لسګونو موټرونو تګ را تګ کړی او په اوونۍ کې به یوه ورځ د خلکو د پلي تګ را تګ پر مخ پرانستلي وي.

پاکستان روان کال د سپین بولدک سوداګریزې لارې په تړلو سره د کندهار انګور سخت خراب کړل.د بولدک – چمن لارې تړل کېدو له امله په کندهار کې د انګورو حاصلات په باغونو کې پاتې دي.روان کال د کندهار د انګورو په حاصلاتو کې ۱۵ سلنه زیاتوالی راغلی، خو د تړلو لارو له امله دغه تازه مېوه په باغونو کې د ورستېدو له ګواښ ورته په مخه دۍ،

د تجارانو خوني یا چېمبر آف کامرس چارواکي پاکستان د افغان تازه مېوو لپاره تر ټولو لوی مارکېټ ګڼي او له دولت څخه غواړي ، چې د ډیپلوماټيکو کوششونو په مټ دې د لارې خلاصولو لپاره کوشش وکړي.دتېرو دريو مياشتو راپدېخواد کرونا ويروس د مخنيوي په خاطر د سپين بولدک- چمن لاره د هر ډول صادراتو پر مخ بنده وه ، چې له امله یې باغ لرونکې او د تازه مېوو سوداګر هم زیانمن شويباغ لرونکې وايي، روان کال يې د لارې د بندېدو له امله د انګورو حاصلات د هېڅ کوم هيواد ته نه دي صادر شوي او مارکېټونو ته ورکړل شوي،

باغ والا وايي،نورو کلونو کې به د کال په همدې وخت کې د انګورو د حاصلاتو نیمه برخه له هېواده اسول شوې وه، خو سږ کال کې له پاکستان سره د لارې د بندېدو له امله دغه حاصلات تر اوسه په باغونو کې دي او د ورستېدو له ګواښ سره مخامخ دي، چې په دې پاکستان سږ کال د کندهار انګور ضایع هم کړل.

د کندهار د چیمبر آف کامرس مشر وايي، تړلو لارو له يوې خوا کروند ګر او باغ لرونکي تاواني کړي او له بلي خوا سوداګر هم سوداګري نه شي کولاى، چې له دې سره نه يوازې خصوصي برخې ته زيان اوښتی؛ بلکې د سوداګرو زيان د هېواد پر اقتصاد هم منفي اغېز کړی.دوى له دولت څخه غوښتنه لري ، چې له پاکستان سره د سوداګریزو راکړو ورکړو لپاره دې د لارې خلاصولو لپاره مزاکرات وکړي،

د یادونې وړ ده چې د کندهار نه پاکستان ته وچې مېوې رازي او هلته په ښه بیه خرسیږي نو اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې دولت باید افغان تجارنو أپاره هم زمینه برابره کړي چې نور هم اسانۍ سره دوي خپل مال پاکستان ته ولیږي او هلته ورته زمینه برابره شي چې په ښه قیمت ېې خرڅ یا وپلوري نو دولت باید دې ټولو موضوعاتو ته ځانګړې پاملرنه وکړي ترڅو هېواد د اقتصادي وده وکړي او په ځان بسیا هم شي،

حمدالله محب: دور بابا دروازه دولت له منځه وړو

حمدالله محب: دور بابا دروازه دولت له منځه وړو دامنیت شورا سلاکارپرون په یو ناڅاپي سفر جلال اباد ولایت ته تللی ؤ او د دغه ولایت امنیتي وضعیت یې وارزاو،نوموړي هلته د دغه ځاۍ خلکو سره هم ولیدل،

هغه په خپلو خبرو کې ځايي خلکو ته ویلي چې په دور بابا کې د پاکستان لخوا جوړه شوې دروازه به ور ړنګه کړي خو په څرګنده یې نه دي ویلي چې کله او په څه ډول به یې له منځه یوسي.د یادولو ده چې څو ورځې وړاندې د ننګرهار په دور بابا ولسوالۍ کې د څڅوبي سیمه کې د پاکستاني ملېشو د وړاندې راتګ خبرونه ورکړل شول او په دغه سیمه کې یې دروازه جوړه کړې ده.

د یو څه وخت راهيسې د پاکستاني ملېشو لخوا د ډیورنډ تپل شوې کرښې په اودو کې تحرکات او توغندیز بریدونه زیات  شوي چې د سیمې خلک یې سخت اندېښمن کړي دي.په دولت کې یوه سرچینه ادعا کوي چې پاکستان د امریکا په لمسون باندې پر کونړ باندې توغندوي ګوزاروي تر څو په وینا یې په افغان سوله کې ټول هغه فرمایشات چې پاکستان او امریکا یې لري، په پټو سترګو ومنل شي.

دغه موضوع دبهرنیو چارو وزارت له ډيپلوماتیکو لارو دغه شکایت پر ملګرو ملتونو سربېره د امریکا سفارت ته هم په مکتوبي ډول رسولی، چې د ستراتېژیک او امنیتي تړون پر اساس اقدام وکړي، خو امریکا تر اوسه هېڅ نه دي کړي.دوی د ټولو بندیانو خوشې کول، موقت حکومت منل، په رسمي ډول د ډیورنډ له داعیې تېرېدل او د بهرني سیاست محدودول هغه غوښتنې دي چې پاکستان یې مطرح کوي او د افغان سولې په اوسنیو سختو شرایطو کې د فشار لپاره ترې امریکا هم استفاده کوي.

افغان دولت د دې لپاره چې نړیوالو مراجعو ته د سولې پروسې مخالف معرفي نشي، په رسمي ډول د وروستیو فشارونو په اړه چوپتیا غوره کړې ده. هغه څه چې په ټولنیزو شبکو کې یې فعالان هم پر حکومت په غوسه کړي دي.محب ننګرهار ته د خپل سفر په ترڅ کې ویلي دي چې د ګاونډیو هیوادونو د اوبو ارمان به پوره نه شي او زیاته کړې یې ده چې مونږ د خاورې په ډاډه زړه دفاع کوو،

محب داسې مهال ننګرهار ته سفر کوي چې تازه په رسنیو کې د ګمبیري کمپ پر وړاندې توندې نیوکې زیاتې شوې دي. خلک غواړي چې د داود خان له پلان سره سم دغه ارزښتمنه سیمه سیمټ نه شي او د کونړ اوبو ته یې په زراعتي ځمکه بدله کړي.محب همداراز ویلي چې امامان او ولس دې د طالبانو له لوري د روانو وژنو پر وړاندې محافظه کاري پرېږدي، او دیني عالمان دې د افغانستان لپاره مذهبي جګړه وکړي. د محب  په وینا په ننګرهار کې نور امنیتي اصلاحات راوستل کېږي او ډېر ژر به يو تکړه والي ورته راواستوي،

اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې دولت په سمه توګه اقدامات وکړي ځکه دا وخت په افغانستان داسې راغلۍ دۍ چې باید دولت او ټولې خواوې صداقت سره کار وکړي،او د هېواد امنیت او سولې راوستلو کې همکاري وکړي ترڅو افغانستان د اوسني بهران نه اوزي او یو با ثباته په زان بسیا هيواد ولرو.

پاکستان له افغان تجارانو په غیر قانوي ډول پېسې اخلي

پاکستان کې د افغان سفارت خبر ورکړی چې نن د اپریل پر ۲۸مه نېټه به د تورخم لار د مسافرو پرمخ پرانیستې وي د افغان سفیر عاطف مشعل پر وینا د تورخم دروازې ترڅنګ به د مې میاشتې په دریمه نېټه، کام ایر هوايي شرکت هم له اسلام اباد نه کابل ته د مسافرو د انتقال ځانګړی پرواز ولري. هغه په پاکستان کې په ټولو بند پاتې افغانانو غږ کړی دی چې سبا ورځ دې د تورخم له لاري بېرته خپل هېواد ته راستانه شي څو د روژې مبارکه میاشت په خپل هېواد کې په ارامه تېره کړي.

ویل کېږي په اسلام اباد کې د افغان سفیر عاطف مشعل او د پاکستاني چارواکو له لوري په دې پرېکړه شوې چې ګواکې په افغانستان کې بند پاتي پاکستاني او په پېښور کې افغانان به سبا ورځ بېرته خپلو هېوادونو ته واوړي. د معلوماتو له مخې په اسلام اباد کې افغان سفارت دا ګام وروسته له هغې واخیست چې په دې هېواد کې ګڼ شمېر نور افغانان هم بند پاتي و.

په پاکستان کې بند پاتې افغانانو د افغان سفارت د دې ګام ستاینه کړې ده او په راتلونکې کې هم ترې د اسانتیاو رامنځته کولو غوښتنه کړې ده.

د پاکستان له لوري د کرونا ویروس د چټکې پراختیا له کبله د تورخم دروازه نږدې میاشت وړاندې د تګ راتک پر موخه د مسافر پر مخ تړل شوې ده.

له دې وړاندې هم د افغان سفارت په هلو ځلو د تورخم او سپین بولدک دروازه د مسافرو پر مخ د دریو ورځو لپاره برانیستل شوې وې وه چې په هغو دریو ورځو کې ترې شاوخوا ۴۰ زره افغانان هیواد ته راستانه شول.

په لومړیو کې ویل کېدل چې د تورخم له لاري راوښتي ټول مسافر به د ۱۴ ورځو لپاره قرنطین شي،خو هغه پروسه بریالۍ نه شوه.

د یادولو ده چې دا مهال په پاکستان کې ۱۳۲۸۲ کسان په کرونا ویروس اخته شوي دي او په افغانستان کې بیا ټوټل ۱۷۰۳ کسان په کرونا ویروس اخته دي.او عام وګړي یی په تشویش کې اچولي او د خلکو په ژوند ېې ةنفي اثر کړۍ.

له بلېخوا د اروپا په شمول د نړۍ یو شمېر هېوادونه کرنطین کې اسانتیا راوستې.او عام خلک کولۍ شي چې په ازاده فزا کې تګ راتګ وکړي د صحت نړیوال سازمان ګواښ کړۍ چې دغه اساتنیا به په پېښړ کې زیاتوالۍ راولي او او د خلکو په ژوند به بد اثر وکړي.

پاکستان له افغان تجارانو په غیر قانوي ډول پېسې اخلي

څه موده مښکې د پاکستلن دولت د تورخم دروازه بنده کړې وو دغه اقدام د پاکستان دولت د کرونا ویروس مخنيوۍ لپاره کړې وو  څو ورځې کيږي چې د کرونا ویروس نارغي نوره هم زیات شوې خو اوسمهال د افغانستان د دولت په غوښتنه یی دزوازه د ټرانزیټ پر مخ خلاصه کړه .له کندهار او ننګرهار رپوټونه وايي، له نږدې میاشتې بندیز وروسته پاکستان د جمعې په ورځ( د اپرېل ۱۰) تورخم او سپین بولدک لارې افغانستان ته د تلونکو باري موټرو لپاره پرانیستې.

ټاکلې چې د اونۍ په درې ورځو کې به هره ورځ په توکو بار سل سل موټر افغانستان ته راځي. په ننګرهار کې د بي بي سي خبریال ذبیح الله رحیمزی وايي، د ګاډو له راوښتو سره سم د موټر چلوونکي روغتیايي کتنه کېده او پر موټر درمل پاشل کېدل. په کندهار کې د سپین بولدک کمیسار محمد شریف غرزی وایي، لومړنی موټر پر یولس نیمي بجې کندهار ته را واوښت:

. د پاکستان حکومت د چارشنبې( د اپرېل ۸) په ورځ وویل، چې له خاورې یې افغانستان ته د تجارتي لاریو او کانتینرو د لېږد لپاره به د تورخم او سپین بولدک دروازې د روانې اپرېل میاشتې له لسمې نېټې پرانیځي “تمه کیږي چي نن به پر سوداګریزو توکو بار سل ګاډي له چمن څخه د کندهار سپین بولدک ته را واوړي”.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې عایشه فاروقي هغه مهال پر ټوېټر پاڼه لیکلي چې دا لارې به په اوونۍ کې درې ورځې، دوشنبه، چارشنبه او جمعه پرانیستې وي. له اونیو راهیسې دغو دوو لارو سره د پاکستان خوا کې په سلګونو باري ګاډي چې په خوړو، درملو، مېوه او نورو توکو بار دي ولاړ دي.

د افغانستان د سوداګرۍ خونه وایي، په پاکستان کې د سوداګریزو موټرو په درېدو هره ورځ ۹ مېليونه ډالر جريمه زياتېده. ننګرهار کې چارواکي وایي، ټاکل شوې چې د اونۍ په درې ورځو کې لومړی هغه موټرې تېرې شي چې خوراکي توکي، لکه بوره، غوړي او درمل په کې بار شوي وي.

د مالوماتو له مخې په پاکستان کې په ايسارو زرګونو موټرو کې هغه توکي هم ایسار دي چې د افغانستان له لارې منځنۍ اسیا هېوادونو ته تېرېږي او ځايي چارواکي وایي، دې ترازيت ته به هم په دویم ګام کې اجازه ورکړل شي. توررخم او سپین بولدک لارې تر پرونه د ۴ ورځو په مخه د خلکو لپاره هم بېرته شوې وې چې هلته ایسار اتیا زره افغانان ترې خپل وطن ته راستانه شول