کوه نور الماس څه دی، له کومه راغلی او ولې یې مالکیت تر اوسه لانجمن دی؟ لنډ، دقیق او تحلیلي معلومات دلته ولولئ.
کوه نور الماس څه دی؟
کوه نور الماس د نړۍ له تر ټولو مشهورو تاریخي قیمتي ډبرو څخه دی. نوم یې په فارسي کې “د رڼا غر” معنا لري او د پېړیو راهیسې د واک، جګړو او امپراتوریو له بدلونونو سره تړلی پاتې شوی. دا الماس نن د بریتانیا د شاهي تاج برخه ده او د لندن په Tower of London کې ساتل کېږي.
ولې اوس دا موضوع بیا ګرمه شوې؟
په وروستیو کې د نیویارک د ښاروالۍ نوماند، زهران ممداني، ویلي چې که له پاچا چارلز درېیم سره وګوري، نو د کوه نور الماس د بېرته ورکولو غوښتنه به وکړي.
دا څرګندونې، که څه هم رسمي دریځ نه ګڼل کېږي، خو د دې لامل شوې چې د کوه نور الماس پر سر زړې لانجې یو ځل بیا نړیوالو بحثونو ته راوګرځي.
تاریخي شالید؛ له هند تر مغولو
د تاریخ له مخې، کوه نور د هند د ګولکنډا له کانونو څخه راوتلی. دا سیمه په منځنیو پېړیو کې د قیمتي ډبرو مهمه سرچینه وه.
د شاه جهان پر مهال، دا الماس د شاهي “طاووس تخت” برخه و او د امپراتورۍ د ځواک نښه بلل کېده.
له فارس او افغانستان سره اړیکه
په ۱۷۳۹ کال کې نادرشاه افشار پر ډیلي برید وکړ او الماس یې له ځان سره یووړ. ویل کېږي، همده ورته د “کوه نور” نوم ورکړ.
وروسته، دا الماس د احمدشاه دراني لاس ته ولوېد او د دراني امپراتورۍ د سلطنتي شتمنۍ برخه وګرځېد.
بریتانیا ته انتقال؛ د لانجې اصل
کوه نور وروسته د رنجیت سنګ دربار ته ورسېد. په ۱۸۴۹ کال کې، د لاهور د تړون له مخې، د ماشوم پاچا دلیپ سنګ څخه واخیستل شو او بریتانیا ته ولېږدول شو.
همدا برخه د شخړې اصلي ټکی دی، ځکه ډېر تاریخپوهان دا انتقال د سیاسي فشار او استعماري ځواک پایله بولي.
د مالکیت ادعاوې
د کوه نور الماس پر سر څو هېوادونه ادعا لري:
افغانستان: دا د دراني امپراتورۍ میراث ګڼي
هند: د اصلي سرچینې پر بنسټ د بېرته ستنولو غوښتنه کوي
پاکستان: د پنجاب تاریخي تسلسل ته اشاره کوي
بریتانیا: وايي چې الماس د تړون له مخې ترلاسه شوی
کوه نور اوس چېرته دی؟
اوس مهال، کوه نور الماس د لندن په Tower of London کې ساتل کېږي او د بریتانیا د شاهي تاج برخه ده. دا هم سیلانیان جذبوي او هم سیاسي بحثونه راپاروي.
پایله؛ تاریخ که سیاست؟
کوه نور الماس یوازې یو قیمتي شی نه دی، بلکې د تاریخ، استعمار او هویت یوه نښه ده.
د زهران ممداني وروستیو څرګندونو وښوده چې دا موضوع لا هم ژوندۍ ده، خو عملي بدلون تر ډېره د دولتونو په سیاسي پرېکړو پورې تړلی دی.
تر اوسه دا پوښتنه بې ځوابه پاتې ده:
ایا کوه نور باید بېرته وسپارل شي، که د تاریخ د یوې تړلې معاملې په توګه همداسې پاتې شي؟
