د اقتصاد نوبل جایزه د ۲۰۲۶ کال لپاره رابرټ هال او مایکل وډفورډ وګټله. د دوی څېړنې، د جایزې ارزښت، تاریخي شالید او د نوبل نور ګټونکي وپېژنئ.
د اقتصاد نوبل جایزه د ۲۰۲۶ کال لپاره دوو امریکايي اقتصادپوهانو، رابرټ هال او مایکل وډفورډ ته ورکړل شوه. دغو څېړونکو داسې اقتصادي ماډلونه جوړ کړي چې حکومتونو او مرکزي بانکونو ته د اقتصادي بحرانونو په کنټرول کې مرسته کوي.
د سویډن د شاهي علومو اکاډمۍ د دوشنبې په ورځ، د اکتوبر په ۱۲مه، اعلان وکړ چې دواړو اقتصادپوهانو ته دا جایزه د لوی اقتصاد د ثبات لپاره د کوچني اقتصاد د بنسټونو په اړه د څېړنو له امله ورکړل شوې ده.
د اکاډمۍ په وینا، د دوی څېړنو د اقتصادي رکود، انفلاسیون او نورو ناڅاپي بدلونونو د مدیریت لپاره نوې لارې برابرې کړې دي.
د اقتصاد نوبل جایزه؛ رابرټ هال او مایکل وډفورډ ولې غوره شول؟
رابرټ هال او مایکل وډفورډ په جلا توګه داسې اقتصادي ماډلونه جوړ کړي چې د کورنیو او سوداګریزو بنسټونو پرېکړې د یوه هېواد له عمومي اقتصادي وضعیت سره تړي.
د دوی څېړنې څرګندوي چې د خلکو د لګښتونو، سپما او پانګونې پرېکړې څنګه پر اقتصادي ودې، کارموندنې او انفلاسیون اغېز کوي.
تر دې وړاندې ډېری اقتصادي ماډلونه د تولید، لګښتونو او انفلاسیون ترمنځ پر عمومي اړیکو ولاړ وو.
خو دغو دوو اقتصادپوهانو وښوده چې د اقتصادي بدلونونو د ښه درک لپاره باید د خلکو او شرکتونو انفرادي پرېکړې هم وڅېړل شي.
د دوی کار د نویو کینزي اقتصادي ماډلونو لپاره مهم بنسټ برابر کړی دی.
د اقتصادي بحرانونو په کنټرول کې د دوی څېړنې څه رول لري؟
د سویډن د شاهي علومو اکاډمۍ په وینا، د هال او وډفورډ څېړنو له پالیسي جوړوونکو سره مرسته کړې چې د اقتصادي بېثباتۍ پر مهال مناسبې پرېکړې وکړي.
د بېلګې په توګه، کله چې اقتصادي فعالیتونه کمزوري شي، مرکزي بانکونه کولای شي د سود کچې راټیټې کړي او حکومتونه د اقتصادي فعالیتونو د پیاوړتیا لپاره خپل لګښتونه زیات کړي. د اقتصاد نوبل جایزه؛ دوو امریکايي اقتصادپوهانو د ۲۰۲۶ کال جایزه وګټله
برعکس، کله چې انفلاسیون لوړ شي، د پولي او مالي سیاستونو له لارې د تقاضا د کمولو هڅې کېدای شي.
د جایزې د کمېټې مشر یون هاسلر ویلي، د دواړو څېړونکو لاسته راوړنو د هغو ماډلونو لپاره پیاوړی نظري بنسټ برابر کړی چې اوس یې د نړۍ مرکزي بانکونه او حکومتونه کاروي. د اقتصاد نوبل جایزه؛ دوو امریکايي اقتصادپوهانو د ۲۰۲۶ کال جایزه وګټله
د هغه په وینا، دغه ماډلونه له اقتصادي ټکانونو، لکه د انرژۍ له بحرانونو او د کورنیو د لګښتونو له ناڅاپي بدلونونو سره د مقابلې وړتیا زیاتوي.
رابرټ هال او مایکل وډفورډ څوک دي؟
۸۳ کلن رابرټ هال د امریکا د سټنفورډ پوهنتون متقاعد استاد او د اقتصادي سیاستونو پېژندل شوی څېړونکی دی.
هغه د کارموندنې، اقتصادي ودې، د خلکو د لګښتونو او د اقتصادي بدلونونو په اړه پراخې څېړنې کړې دي.
هال په خپلو څېړنو کې څرګنده کړې چې خلک د لګښتونو پرېکړې یوازې د اوسنیو عوایدو له مخې نه کوي، بلکې د راتلونکي اقتصادي وضعیت په اړه تمې هم پرې اغېز لري. د اقتصاد نوبل جایزه؛ دوو امریکايي اقتصادپوهانو د ۲۰۲۶ کال جایزه وګټله
۷۱ کلن مایکل وډفورډ بیا د امریکا د کولمبیا پوهنتون استاد دی.
هغه د پولي سیاستونو، د سود کچې او د انفلاسیون د کنټرول په برخه کې مهمې څېړنې کړې دي.
وډفورډ په ۲۰۰۳ کال کې د Interest and Prices په نوم کتاب خپور کړ چې د پولي سیاستونو د معاصرې تیورۍ له مهمو اثارو ګڼل کېږي.
د جایزې د اعلان پر مهال وډفورډ له خبریالانو سره په ټیلیفوني خبرو کې وویل چې د جایزې ګټل ورته حیرانوونکې او د ډېرې خوښۍ خبره وه.
هغه ټینګار وکړ چې خپلې اقتصادي نظریې یې د کومې ځانګړې سیاسي اجنډا لپاره نه دي جوړې کړې.
د اقتصاد نوبل جایزه څومره ارزښت لري او کله رامنځته شوه؟
د ۲۰۲۶ کال ګټونکي به په ګډه ۱۲ میلیونه سویډني کرون ترلاسه کړي چې شاوخوا ۱.۲ میلیونه امریکايي ډالر کېږي.
د نوبل جایزې ګټونکو ته د نغدي انعام ترڅنګ د سرو زرو مډال او د ویاړ سند هم ورکول کېږي.
د اقتصاد جایزه د نوبل له نورو جایزو سره یو تاریخي توپیر لري.
دا جایزه د سویډني ساینسپوه الفریډ نوبل د اصلي وصیتلیک برخه نه وه.
د سویډن مرکزي بانک په ۱۹۶۸ کال کې، د خپلې جوړېدو د ۳۰۰مې کلیزې په مناسبت، د اقتصاد جایزه رامنځته کړه.
دغه جایزه په لومړي ځل په ۱۹۶۹ کال کې ورکړل شوه او ګټونکي یې د سویډن د شاهي علومو اکاډمي ټاکي.
د جایزې رسمي نوم «د الفریډ نوبل په یاد د اقتصادي علومو لپاره د سویډن مرکزي بانک جایزه» دی.
د ۲۰۲۶ کال نورې نوبل جایزې چا وګټلې؟
د اقتصاد د برخې د ګټونکو په اعلان سره د ۲۰۲۶ کال د نوبل جایزو لړۍ پای ته ورسېده.
د سږ کال د سولې نوبل جایزه د جنوبي افریقا حقوقپوهې او د ملګرو ملتونو د بشري حقونو پخوانۍ مشرې ناوي پیلای وګټله.
د نوبل کمېټې ویلي چې نوموړې ته دا جایزه د نړیوالو قوانینو او بشري حقونو د ملاتړ له امله ورکړل شوې ده.
د ادبیاتو جایزه کاناډایۍ لیکوالې این کارسن ترلاسه کړه. نوموړې د شعر، نثر او لرغوني ادب د یوځای کولو له امله پېژندل کېږي.
د کیمیا نوبل جایزه فرانسوي ساینسپوه هانري کاګان او جاپاني څېړونکي کنسو سوای ته ورکړل شوه.
د دوی څېړنو د مالیکولونو د جوړښت او د کیمیاوي تعاملاتو په درک کې مهم پرمختګونه رامنځته کړي چې د درملو په جوړولو کې هم ارزښت لري.
د فزیک جایزه فرانسیس هالزن او د طب جایزه کارل ډایسروت، پیټر هېګمن او ګیورګ ناګل ته ورکړل شوې ده.
د نوبل جایزو د سپارلو رسمي مراسم به د ډسمبر په ۱۰مه ترسره شي.
د سولې جایزه د ناروې په پلازمېنه اسلو کې ورکول کېږي، خو د اقتصاد په ګډون نورې جایزې د سویډن په پلازمېنه ستاکهولم کې سپارل کېږي.
د اقتصاد نوبل جایزه؛ دوو امریکايي اقتصادپوهانو د ۲۰۲۶ کال جایزه وګټله
د اقتصاد نوبل جایزه؛ دوو امریکايي اقتصادپوهانو د ۲۰۲۶ کال جایزه وګټله
د اقتصاد نوبل جایزه؛ دوو امریکايي اقتصادپوهانو د ۲۰۲۶ کال جایزه وګټله
