ټوله نړی کې د کروناوېروس تازه حال

د سرچینیو معلوماتو له مخې لاهم کرونا ویروس په ټوله نړۍ کې خورا خطري ده او هره ورځ نژدې زرګونه انسانان په ټوله نړۍ کې مړه کوي.تر دې دمه له ۹۷ میلیونه زیات انسانان په ټوله نړۍ کې په کرونا اخته شوي.او لا هم دغه وبا خپریږي او خلک پرې اخته کیږي.

هر وخت د دې امکان شته چې دا شمېره لاهم لوړه سي راپورونه وايي چې د تازه شمېرو له مخې دې ناروغي په ټوله نړۍ کې ۲ میلیونه ۸۳ زره کسان وژلي.د ۹۷ میلیونه انسانانو له جملې څخه څه کم ۷۰ میلیونه انسان روغ سوي هم دي د روغیا نړیوال سازمان سره د امریکا بیرته یوځای کیدلو سره د ملګرو ملتونو منشي انتونیو ګوتریش هر کلی کړی او ویلي يې دي چې د کرونا په وړاندې باید یوالی رامنځ ته کړو.

دهېطوادونو په کچه امریکا هغه هېواد دی چې د کرونا ناروغي پکښي زیات خلک مبتلا شوي په دې هېواد کې نژدې ۲۵ میلیونه کسان په کرونا اخته سوي چې له جملې څخه يې ۴لکه ۱۵ زره کسان وژلي دي.امریکا له کرونا  سره د مبارزې خبره کوي خوتراوسه پوري دا هېواد نه دی توانیدلی چې مبارزه بریالۍ او تلفات کابو کړي له امریکا وروسته هند او برازیل هغه هېوادونه دي چې په دویم او دریم مقام کې دي.او لا هم په دغه ملکونو کې دا وبا روانه ده

په افغانستان کې که څه هم  د کرونا ناروغي پیښې تر پخوا لږ سوې خو اوس هم هره ورځ په یو شمېر ولایتون کې د دې ناروغي مثبتې پیښي رامنځ ته کیږي په افغانستان کې د کرونا مثبتو پیښو شمېر تر ۵۴ زره اوښتی او تراوسه يې ۲۳۶۳ کسان وژلي هم دي

ټوله نړی کې د کروناوېروس تازه حال
ټوله نړی کې د کروناوېروس تازه حال

افغانستان کې ډاکټران وايي ن وايي چې خلک باید روغتیايي سپارښتنو ته پاملرنه وکړي ترڅو د کرونا د راتلوونکو خطرونو څخه ځان خوندي کړي خو داسې مالومیږي چې په عامه توګه لاهم افغانان له دې ناروغي سره بې پروا چلند کوي۔ عام وګړي په بازارونو کې ګرزي را ګرزي ماسکونه نه استفاده کوي همداراز یو بل سره نږدې پاتې کیږي.

نړی کې د کرونا تازه حال

نړی کې د کرونا تازه حال نړۍ تراوسه د کرونا له بیسیاري خطر سره مخ ده او هره شېبه د دې ناروغۍ زرګونه پیښي ثبتیږي ډيری هېوادونو د دې ناروغي د کابو کولو لپاره اقدامات کړي خو کابو شوې نه ده افغانستان کې هم دا ناروغي په خپرېدو ده.

د نوي معلوماتوله مخې په ټوله نړۍ کې د کرونا د مبتلایانو شمېر تر ۷۷ میلیونه زیات سوی او لاهم ویره موجوده ده چې دا شمېره به نوره هم لوړه سي تراوسه پوري له دې ناروغي څخه څه کم ۱۷ لکه انسانان مړه سوي خو بیا تر ۵۴ میلیونه زیات ترې جوړ سوي هم ديد تازه راپورونو له مخې په بریتانیا کې د کرونا یو نوی ډول ویرویس هم کشف سوی چې په ډیره چټکۍ سره خپریږي له همدې امله دې هېواد سره یو شمېر هېوادونو الوتنې او سفرونه ځنډولي.ویل کیږي دغه هېواد کې یو وار بیا کرونا په تېزی سره روانه ده.

متحده ایالات د هغه لیست په سر کې لاهم قرار لري چې په کرونا د  مبتلایانو شمېر پکښي خورا زیات سوی تازه شمېرې ښيې چې په دې هېواد کې په کرونا د مبتلایانو شمېر تر ۱۸ میلیونه اوښتی چې ۳لکه ۲۴زره کسان يې وژلي دي.له امریکا وروسته هند او برازیل هغه هېوادونه دي چې پکښي د کرونا د مثتبو پیښو او وژنو شمېر زیات دی تراوسه دا هېوادونه نه دي توانیدلي چې دا ناروغي کابو کړي

افغانستان کې تراوسه پوري ۵۰ زره ۶۷۷ کسان په کرونا ویرویس مبتلا سوي چې له جملې څخه يې ۲۱۱۰ کسان وژلي او تر ۳۹ زره زیات ترې جوړ سوي دي.افغانستان کې هم ورځ تربلې د کرونا ویرویس پیښي د ډيریدولو په حال کې دي د افغانستان روغتیاپالان اندېښنه لري.

چې که چیري د د کویډ١٩ناروغي همداسې خلک ورسره بې پروايي وکړي نو لیري نه ده چې یوه فاجعه به رامنځ ته کړي .هغوی له خلکو څخه د روغتیايي کارکوونکو، د سپارښتنو د عملي کولو غوښتنه کړې چې هم خپل ځان او هم کورنۍ وکولای شي وساتي.او په کورونو کې پاتې شي.

ډېرې هګۍ خوړل د خطرناکو ناروغيو خطر زياتوي

د هګۍ زیات خوړل د خطرناکو ناروغيو لامل ګرزي ټوله نړۍ کې هګۍ په سباناري کې د خلکو تر ټولو خوښ خواړه دي اکثره خلک ېې د دې لپاره هم خوښوي چې پر هګی ښه مړيږي بل دا د روغتيا لپاره هم ډېر ګټور دي.

بلخوا بیا ډېرې زياتې هګۍ خوراک مو د شکر په څېر خطرناکې ناروغۍ ښکاره کولى شي. دا ادعا په اسټراليا کې شوې يوه نوې څېړنه کې شوې ده.د ساوت اسټراليا پوهنتون د چاينه طبي پوهنتون او قطر پوهنتون سره په ګډه د ١٩٩١ کال څخه تر ٢٠٠٩ کال پورې يوه اوږده څېړنه وکړه او په چين کې يې په خلکو د هګيو د خوړلو اغېزې وڅېړلې.دوى په دې څېړنه کې وموندله، هغه کسان چې د ورځې يوه يا له دې زياتې هګۍ خوري، په دوى کې د شکر د ناروغۍ خطر ٦٠ سلنه زياتېږي.

دبادولو وړ ده چې چين کې د شکر د ناروغانو کچه اوس ١١ سلنه ته رسېدلې ده، چې په نړيواله کچه يې اوسط ٨.٥ څخه پورته دى.څېړونکي وايي، چې د شکر ناروغۍ په کچه کې زياتوالى د اندېښنې وړ دى.څېړونکي وايي، چې دا له مخکې څخه معلومه شوې خبره ده چې خواړه د شکر ټايپ ټو په برخه کې ډېر مهم کردار ادا کوي، نو د داسې خواړو په اړه پوهېدل مهم دي چې د دې ناروغۍ په خپرولو کې لاس لري.دوى وايي، که څه هم ډېرى مهال د هګيو خوړل او د شکر ناروغۍ ترمنځ په اړيکو بحث کېږي،او خلک زیات تمرکز پرې کوي

خو په دې څېړنه کې د اوږدې مودې لپاره د هګيو خوړلو او په شکر د اخته کېدو په تړاو څېړنه شوې ده.څېړونکي وايي، چې موږ په دې څېړنه کې وموندله چې د اوږدې مودې لپاره د هګيو خوړل (هره ورځ ٣٨ ګرامه يا له دې زيات) په چينايانو کې د شکر ناروغۍ خطر ٢٥ سلنه زيات کړى دى.دوى په راپور کې زياته کړې ده، هغه کسان چې د ورځې شاوخوا پنځوس ګرامه هګۍ يا له دې زياتې خوري، نو په هغوى کې دا خطر ٦٠ سلنه پورته کېږي.

ریسرچ کې ويل شوي دي، چې له نارينه و زيات دا اغېز په ښځينه و کوي.د دې څېړنې څېړونکي وايي، چې دوى په دې څېړنه کې وموندله چې زياتې هګۍ خوړل د شکر ناروغۍ خطر زياتوي، خو په دې تړاو لا هم نورو څېړنو ته اړتيا ده.او په دې اړه باید د پوره نتیجې نه وروسته عمل وشي. خو د نوروریسرچونو له مخې هم هر شای باید ډېر ونه خوړل شي ترڅو چاغوالي نه خلک وژغورل شي.

نور مقاله: د انارو د جوسو فایدې

د کرونا روغتونونود مدیریت چارې به غیر دولتي ادارو ته ورکړل شو

د کرونا روغتونونود مدیریت چارې به غیر دولتي ادارو ته ورکولکیږي  دهېواد د عامې روغتیا وزارت په پلازمېنه کابل او ولایتونو کې دکرونا ناروغیو روغتونونو مسؤولیت غیر دولتي بنسټونو ته ورکړل شو

صحت وزارت وایي، په تېر کې د غیر دولتي بنسټونو تر مدیریت لاندې د کووېډ١٩ ناروغۍ روغتونونو چارې بریالۍ وې او له دې کبله به د یادو روغتونونه مسؤولیتونه نور غیر دولتي ادارې مخ ته وړي.د عامې روغتیا وزارت سرپرست نن خبریالانو ته ویلي چې پرېکړه یې دحکومت، نړیوال بانک او مرستندویه بسنټونو په همغږۍ وکړهدې سره به خلکو ته د ښه خدماتو تر څنګ نور اسانتیاوې برابرې کړي.

د یاد وزارت سرپرست احمد جواد عثماني وایي، د روغتونونو لګښت به دحکومت له بودجې او نړیوالو مرستو له لوري پرې کیږي، مدیریت به یې د غیر دولتي بنسټونو له لوري ترسره کیږي او روغتیا وزارت به یې پر چارو څار ولري.چې دې سره به دا کنترول شي چې فساد نه کيږي. د عامې روغتیا وزارت دا راز ویلي په هېواد کې د هوا په سړېدو یو ځل د کووېډ١٩ ناروغۍ د چټکې خپرېدنې ګواښ شته.یاد وزارت تر دې وړاندې ویلي وو چې د کرونا وبا د دویمې څپې پر وړاندې مبارزې ته بشپړ چمتو یو.

بلخوا بیا سویلي کوریا وریا د روغتیایي توکو بنډل چې د کووېډ١٩ ناروغۍ د تشخیص کېټونه هم په کې شامل دي د افغانستان عامې روغتیا وزارت ته وسپارل، د دې بنډل بیه ٨٠٠ زره ډالر ښودل شوې ده.افغانستان کې د کرونا وبا له خپرېدو سره د هېوادونو او نړیوالې ټولنې مرستې د سېلابونو په شان راغلې خو د نا سم مدیریت له کبله مرسته شوې پیسې ورکې او غلا شوې. او نه پرې د کووېډ١٩ ناروغۍ پر وړاندې سمه مبارزه وشوه.

ډبلیو ایچ او هم په افغانستان کې د کرونا وبا یا کوېېډ١٩ ناروغۍ د دویمې څپې د راتګ په اړه خبر ورکړۍاوس مهال کووېډ١٩ ناروغي د ټولې نړۍ لپاره یو ننګونه ده، زیات شمېر هېوادونو یې د تداوۍ او واکسین جوړولو هڅې روانې کړي دي، د امریکا، برېټانیا، روسیې او یو شمېر نورو هېوادونو واکسین جوړ کړي دي خو تر دې دمه یې له نورو هېوادونو ته ېې نه دي لېږدولي.

ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي وو چې د کووېډ١٩ ناروغۍ ضد واکسین به په ټوله امریکا کې په نږدې راتلونکې کې کې شریککړي ، د روسیې ولسمشر ولاديمیر پوتین بیا ویلي وو، د روسیې واکسین بریالي دي او ټولو هېوادونو ته به یې پرته له پیسو مفت ورکړي

د یادونې وړ ده چې امریکا بیا په نړۍ کې د کرونا وبا یا کووېډ١٩ ناروغۍ د ډېر ځپوونکوهېوادونو له ډلې ده، او لا هم په کې د ناروغۍ او د ناروغانو د مړینې لوړ شمېر ثبتیږي.بلخوا بیا په ځینې هېوادونو کې د کرونا ناروغان م شوي دی او د بازې مریضان ېې د ریکورۍ پلو روان دي.خو بیا هم د روغتیا نړیوال سازمان خلکو ته شپارښتنه کړې چې احتیات دې وکړي.

له کرونا ویروس له امله په نړۍ کې د مړو شمېر ۴لکه ۳۹ ته ورسېد

له کرونا ویروس له امله په نړۍ کې د مړو شمېر۴۲۳۰۰۰ ته او په امریکا کې دغه تعداد ۱۱۴۴۴۶ ته ورسید.د امریکې جانزهاپکنزپوهنتون د شمېرو ترمخه په نړیواله کچه د کرونا وایرس د مریضانو شمیر ۷۵۸۹۸۳۸ دی.

انډیا کې د جمعې په ورځ د کرونا وایرس ۱۱۰۰۰نوي پېښې ثبت شوې چې په ملک کې په ۲۴ ګنټو کې د ناروغۍ تر ټولو زیاته شمېره ده.پاکستان د جمعې په ورځ ۶۳۹۷ پېښې ثبت کړې او متخصیصین وايي په هېړادکې ویروس د تېرې میاشت راهسې خپور شوی کله چې د پاکستان صراعظم عمران خان په هېواد کې ویروس د مخنیوي په خاطر لاک ډاون لېرې کړ.په هندوستان کې د کرونا نوي پېښې په داسې حال کې رپورټ شوي دي چې په ملک کې دوکانونه، مالونه، کارخانې او د عبادت ځایونه د دوو میاشتو د بند وروسته بیا پرانیستل شوي دي خو د زیات خطر په ځایونو کې بندیزونه پرځای دي.

د کرونا ناروغۍ د تازه پېښو وروسته انډیا د نړۍ څلورم هېواد شو چې د ناروغۍ زیاتې شمېرې لري. دا وخت په امریکا تر ټولو زیات د کرونا ویروس پېښې لري، ورپسې برازیل او بیا روس دی.د امریکې د جانز هاپکنزپوهنټون د راپور له مخې هندوستان کې د کرونا ویروس مجموعې شمېرې ۲۹۷۵۳۵ دي او په نړیواله کچه دغهشمېر اووه اشاره پنځه مېلین ته رسېدلی دی.د امریکې د کرونا ویروس شمېر د دوه مېلین نه زیات دی. په برازیل کې ۸۰۰۰۰۰ او روس کې ۵۱۰۰۰۰ دی.امريکا د کرونا وایرس د دنیا تر ټولو زیات مرګونه لري چې تعداد یې ۱۱۳۸۰۰ دی. په نړیواله کچه دغه شمېر ۴۲۲۰۰۰ دی.

او یو امریکنۍ کمپنۍ ویلي اینده میاشت به په پراخه کچه د کرونا وایرس د ممکنه وېکسین ازموینې شروع کړي. موډرنه نومې کمپني د امریکې د نېشنل انسټېټیوټس اف هېلت سره په شریکه په دغه وېکسین کار کوي. کمپني وايي په ۳۰۰۰۰ رضاکارانو په ازموینې شروع کوي د صحت نړیوالې ادارې د اندازو تر مخه دا مهال لاتیني امریکا د کرونا وبا نوی مرکز ګرځیدلی چرې چې په نژدیو ورځو کې د کرونا اغیزمنو شمیره د یو میلین یا لس لکو نه سېوا او مرګونه د ۷۰ زرو نه زیات شوي.

بلخوا په لاتیني‌ امریکا کې بیا ټولو زیات اغیزمن هیواد برازیل دی چې د مرګونو او ناروغانو په حساب په امریکا پسې په دویم نمبر دی. د برازیل وروسته پیرو کې د اغیزمنو خلکو شمیره د دوه لکه نه زیاته شوې. چلي بیا په دریم نمبر او میکسیکو په څلورم نمبر دی.‌

د متحده ایالاتو جان هاپکنیز پوهنتون په ویب پاڼه خپرو شوو شمیرو تر مخه برون د سهر پورې په امریکا کې د کرونا ناروغانو شمیره شل لکه ۴۶۴ ته ورسیدله او د یاد وایرسه ۱ لک ۱۲ زره او ۹۲۴ تنه مړه شوي دي.د کرونا ناروغۍ له امله دمرګونو او ناروغانو په حساب امریکا په ټوله نړۍ کې تر ټولو زیاته په دغه هېواد کې خپره شوې ده.‌

د امریکا په کېلیفورنیا سټیټ کې بیا د کرونا ویروس زیاتیدونکې شمیرو دروغتیا ځايي چارواکي په دې مجبوره کړل چې دغلته هرکال د اکتوبر په میاشت کې کیدونکي دوه مشهورې ځايي د موسیقۍ میله یا دستور وځنډوي. دغه دواړه دستورې په شورو کې د اپریل په میاشت کې اعلان شوې وې خو بیا د کرونا وبا خوریدو وروسته دغه دواړه د اکتوبر میاشتې پورې ځنډول شوې وې.‌

دنورې نړۍ ترڅنګ افغانستان کې هم د کرونا ویروس له امله د مړو شمېر ورځ تربله زیاتيږي د کابل په شمول ولایاتو کې هم دغه ویروس لا هم خپريږي اوسمهال په افغانستان کې د کرونا ویروس پېښو شمېر د ۲۰ زرو نه زیات شوۍ دۍ بل خوا د روغتیا وزارت وايي چې د کرونا ویروس د مخنيوي لپاره ورسره فنډ ختم شوۍ دۍ،

امریکا له افغانستان سره کرونا مخنیوي لپاره کومک کوي

امریکا له افغانستان سره کرونا مخنیوي لپاره کومک کوي دويي په دې برخه کې ٤٢.٥ ميليونه امريکايي ډالره کومک اعلان کړ امریکا دغه مرسته دې لپاره ووکړه چې افغانستان د کرونا مخنيوي لپاره اقدامات وکړي او کرونا ژرتر ژره له منځه ویسي،

دراپورونو له مخې، د افغانستان لپاره د امريکا د پراختيايي ادارې يا USAID عمومي مسوول د عامې روغتيا وزارت له سرپرست وزير احمد جواد عثماني سره د خبرو پر مهال د دغه مرسته ژمنه کړې ده.او ویلي دي چې ډېر ژر به امریکا دغه مرسته افغانستان ته وسپاري دويي ویأي د روغتیا وزارت دې دغه فنډ د کرونا لپاره فایده واخلي،

نموړۍ زیاتوي د دې پېسو ١٠.٩ ميليونه ډالر به د روغتيا د نړيوال سازمان له لارې د لابراتوارونو د پراختيا لپاره لګول کېږي او پاتې ٣١.٦ ميليونه به د عامې روغتيا وزارت له لوري لګول کېږي.هغويي د روغتیا وزارت نه وغوښتل چې دغه فنډ دې په شفاف ډول د کرونا مخنيوي لپاره استفاده کړي،

هغه وویل ، چې ١.٦ ميليونه ډالر به هم د روغتيا نړيوال سازمان په افغانستان کې په بېلا بېلو روغتيايي فعاليتونو لګوي.هغويي وویل چې دغه مرسته به په ایمرجنسي ډول روغتیا وزارت ته وسپاري ځکه افغانستان کې کرونا ورځ تربلې زیاتيړي خو افغانستان سره دومره ګنجایش نشته چې کرونا مخنيوۍ دې په چټکتیا سره وشي،

د يادولو وړ ده چې امريکا له دې مخکې هم د کورونا ويروس د مخنيوي لپاره افغانستان سره مرسته کړې ده.خو اوس د روغتیا وزارت وايي چې دويي سره دومره تجهیزات نه لري چې کرونا سره دې په جدي ډړل سره مبارزه وشي او دغه مرض مخ په ختمېدو شي،

دا مرستې په داسې مهال کې کېږي چې خلک سر ټکوي د هېواد په روغتونونو کې لا هم لومړني طبي خدمات هم نه وړاندې کېږي او ډېرى هېوادوال له نورو غوښتنه کوي چې خپل ناروغان دې روغتونونو ته نه وړي.

د یادونې وړ ده چې افغانستان سره د کرونا ویروس نه علاوه هم کومک کړۍ دۍ او لا ېې هم کوي اوس وخت د دې رارسېدلۍ دۍ چې باید افغانستان خارجې کومکونه په سم ډول ولګوي اوشفافیت پکې مراعت کړي ترڅو افغانستان کې مختلف ترقیاتي کارونه وشي او افغانستان پرمختګ وکړي،

ناټو افغانستان کې د کورونا د تشخيص لپاره لابراتوارجوړ کړۍ.

د ايټاليې ډاکټرانو دا منلې ده چې کرونا هغه زور ندۍ پاتې کوم چې پخوا وو هغوي ویلي ، په اول کې چې کورونا څومره خطرناک و، اوس کمزورى شوى دى.او لګ وخت کې به دغه وبايي ناروغي نوره هم کمه شي.

د رايټرز خبري اژانس د راپورله مخې د ميلان د سان ريفيلي روغتون سر ډاکټر البرټو زينګريلو په خپله يوه مرکه کې ويلي دي، چې رښتيا خو دا دي چې په طبي لحاظ دا ويروس نور په ايټاليه کې ختم دۍ. هغه په خپلو خبرو کې وويل، په تېرو ١٠ ورځو کې چې د کورونا ټيسټونو کومه کچه ليدل شوې ده، هغه د تېرو ٢ مياشتو په پرتله  د نه شتون په معنا ده.

هغه د ايټاليې پر حکومت غږ وکړ، چې ګرځبندېز دې پرلپسې ډول باندې ژر ختم کړي او ورته يې وويل، چې د ويروس د دويمې مرحلې په اړه خلکو ته خبردارى ورکول يوازې په خلکو کې ويره خپرول دي. همدا راز د ايټاليې د جينوا ښار د سان مارټينو روغتون د وبايي ناروغيو د مرکز مشر ميټيو باسيټي هم د ډاکټر البرټو له خبره سره همغږي ښکاره کړې ده او ويلي يې دي چې دا ويروس اوس د پخوا په څېر خطرناک نه دى.

هغه وايي، دوه مياشتې مخکې چې دا ويروس څومره طاقت و، اوس يې هغه کچه نه ده پاتې، دا ښکاره ده چې کورونا ويروس اوس له مخکې څخه بدل شوى دى.

د يادولو وړ ده چې ايټاليه يو له هغه هېوادونو څخه دى چې د کورونا ويروس له امله زيات اغېزمن شوى دى، خو اوس په دغه هېواد کې هره ورځ شاوخوا ٣٠٠ نوې پېښې ثبتېږي، چې د پخوا په څېر ډېرې کمې دي.

خو ډبلیو ایچ اوبيا د ايټاليې د دغه ډاکټرانو د ادعا په اړه ويلي دي، چې د دوى ادعا ساينسي ثبوت نه لري او له څېړنو وروسته به معلومه شي، چې کورونا ويروس کمزورى شوى او که لا هم د پخوا په څېر دى.

بلخوا بیا افغانستان کې دغه ویروس ورځ تر بلې په زیاتیدو دۍ اوسمهال د مثبتو پېښو شمیر د ۱۵زرو نه اووښتۍ دۍ.اولاهم دغه ویروس د کابل په شمول ټولو ولایاتو کې مخ په تیزیدو دۍ او هره ورځ سلګونه کسان پرې اښته کيږي.

دا هم باید یاده کړو چې کرونا ویروس ورځ تر بله نور هم زیاتیږي باید عام وګړي د احتیات نه کار واخلي د بې څایه تګ راتګ نه ډډه وکړي او د ډاکټرانو په لارښوونو عمل وکړي ترڅو د کرونا ویروس نه مخنیوۍ وشي او د دې له امله د مړو تعداد هم کم شي.

د روغتیا وزارت:۱۰ میلیونه افغانان په کرونا اخته دي

کرونا ویروس د نړۍ به سطحه یوه غټه ناروغي ده او افغانستان کې هم خپره شوې ده دغه ناروغي اول د افغانستان په هرات ولایت کې را څرګنده شوه او اوسمهال هم دغه ناروغي په هرات ولایت کې تر ټولو زیاته ده بیا دې نه بعد د هېواد ټولو ولایتونو ته ورسیده اوسمهال  په افغانستان کي د کرونا ویروس یا کوایډ ۱۹ تنفسي ناروغۍ مثبتي پېښي ۶۶۶۴ ته ورسېدې.

یادي مثبتي پېښي له ۲۲۶۴۱ د کرونا ویروس معایناتو نتیجه ده. په ټول هیواد کي د نن مثبتي ثبت سوي پېښي تر تېرو درو ورځو کښته ۲۶۲ دي. همداراز بیا ۶ تنه له ویروسه روغ سوي او یو تن مړ شوئ دئ. اوس مهال په هیواد کي ۵۷۱۶ تنه په یاد ویروس اخته او ډېر یې په کورونو کي بستر دي.

ټول ملک کي د ویروس څخه د روغ شووکسانو شمېر ۷۸۴ ته پورته سو او ۱۶۹ تنه بیا ځیني مړه شوي دي. د هیواد په پلازمېنه کابل کي د ویروس مثبتي پېښي ۱۹۰۴ ته پورته سوې، چي لدې جملې یې ۲۶۱ تنه روغ سوي او ۲۵ تنه مړه دي.

د کابل د روغتیا مشر خوشحال نبي زاده وايي چي د ډېر رش له امله موږ نسو کولای چي ناروغانو ته پر وخت ځان ورسوو. نبي زاده: زموږ ډلي ناروغانو ته په ۵ ساعتونو کي رسیږي، چي ساده سمپل یې واخلي.

ښاغلي نبي زاده زیاتوي، چي په ښار کي ګڼه ګوڼه او د قرنطین نه مراعتول به ددې ویروس په چټک خپرولو کي مرسته وکړي. نوموړي دا څرګندوني په داسي مهال کي کوي، چي په کابل کي د خلګو ګڼه ګوڼه بیا پر زیاتېدو ده او کاروبارونه بیرته پیل سوي او خلګ خپلي اړتیاوي پوره کوي.

که دغه لړۍ همداسې دوام وکړي. نو کیدایشي چې ملک کې سختت انساني فاجعه رامنڅته کړي. دغه نارغي یوه وبايي نارغي ده ډیر ژر یو کس نه بل کس ته انتقاليږي. ټول هېوادوال باید دبې ځایه تګ راتګ نه ډډه وکړي.او پې ځایه د بهر نه ګزځیدو نه هم ډډه وکړي.

که څه هم دولت د بې ځایه ګرزیدو بندیز لګولۍ دۍ. خو بیا هم په کابل کې عام خلک دغه لارخوونې نه مراعتوي او په بازارونو کې ګرزي که د چا کار هم نه وي بیا هم ګرزي او ځان په خطر کې اچوي. افغانستان بو بې وځله هو غریب هېواد دۍ که دغسې ناروغي پکې زیاته شي نو ښايي ډېر زیان به ورسوي.

دیادونې وړ ده چې ډېرو ملکونو دغه ناروغۍ لپاره د درمل جوړولو کوشش روان کړۍ. خو لا هم یی نتیجه نده ورکړې. په اسیا کې پاکستان او هندهم دغه ناروغۍ لپاره درمل جوړوي او دغه هېوادنه وایی چې که چېرې دغه درمل کامیاپ شو نو نورو هېوادونو ته به یی ولیګو تر څو دغې درمل نه ډیر انسانان ګټه واخلي او ډیر ناروغان د د یدې ناروغۍ نه جوړ شي.

د کرونا ویروس لپاره جدي اقدامات

 کرونا ویروس یو وبای ناروغي ده ټوله نړۍ ورسره مبارزه کوي او کوشش کوي چې ژر تر ژره د دغه ناروغۍ مخنیوۍ ال لارې ګوري ترڅود زیاتو انساني فاجعومخنیوۍ وشي په دې لړ کې ډاکټران او ساینس پوهان خک مبارزه او ټله نړۍ کې دوي ډېر تشویک کيږي.

 د صحت پوهنې یو ایراني څیړونکی ډاکټر رضا داوري اردکاني وایي پخوا یوه ناروغي چې ډېر خلک به یې مړه کول طاعون او وبا وې.

د دوهمې نړیوالې جګړې پروخت په (۱۳۲۱) کې (تیفوس) ناروغي په ډېرو هیوادونو کې سلګونه زره کسان مړه کړل، دې ناروغی هر وخت مصیبت له ځان سره درلود ، خواوس د هغه پرځای سارس، مرس او کرونا ویروسونه د بشریت د نابودولو په موخه د نړۍ په یوه کونج کې راوځي  او د خلکو ژوند اخلي.

 دغه ناروغي د ژوند په ټولو اړخونو بد اغېز کوي او یوازې په مرګ بسنه نه کوي بلکې ژوند رخصتوي ، هرچېرته چې لاړل هلته نه کارپاتي کیږي نه تفریح، نه تولید او راکړه ورکړه ، نه ورزش او فرهنګ او نه هم سینما، حتی ښوونځي او پوهنتونونه تړي او  حتی د فکرکول هم ځنډوي.

نوموړۍ ډاکټروایي  سیاستوال دې دا فکر نه کوي چې کرونا ویروس یوازې د پانګوالۍ ضد دی اوله سوسیالیزم سره غرض نه لري، بلکې دا ویروس د تکنالوژۍ ویروس دی، لکه د نوې تکنالوژۍ نړیوال استازي بیل ګیتزچې ویلي تکنالوژي یې هم مخه نه شي نیولای.

ظاهرن تکنالوژي له طبیعي مصیبتونو سره د هغو بلاوو په پرتله ښه مقابله کوي چې خپله تکنالوژی یې رامنځ ته کوي.

د تکنالوژۍ تمدن د طبیعت له غوسې دومره وېره نه لري لکه له خپل ورانکاره ځواک یې چې لري.

کروناویروس هم د تکنالوژۍ ویروس دی چې تکنالوژی یې پروړاندې پاتې راغلې او لاهم د دغه ویروس پروړاندې مقابله کې یوازې ډاکټران او روغتیا پالان پاتې دي او له دغه وژونکې بلاس سره لاس او ګریوان دي.

د دې ترڅنګ فردي اخلاق هم په دې برخه کې رول لري، نو ښه ده چې په پام کې یې ونیسو او یو د بل د درناوي په خاطر د خپل ځان او ټولنې د روغتیا فکر وکړو. د یادونې وړ دۍ چې ټوله نړۍ د کرونا ویروس له امله فلج شوې ده او نيمه نه زیاته نړۍ لاک ډاون شوې ده دغه کارونه ټولو هېوادونو د کرونا د مخنيوي لپاره ککړي دي.