د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي څلور ورځې کیږي چې پاکستان پر تورخم د کرنیزو توکو موټرونو ته د اوښتو اجازه نه ورکول کیږي.او دويي بېرته واپس کيږي.

د هېواد تجاران وايي، د څلورو ورځو را هیسې یې په تورخم کې د سبزۍ او تازه مېوو بار موټرونه ولاړ دي، خو په تورخم د اوښتو اجازه نه ورکول کیږي.دوی وایي هره ورځ میلیونونه افغانۍ زیات ور اوړي او که د دوی د کرنیزو توکو موټرونه څو ورځې نور هم په تمه پاتې شي، نو سبزیجات او مېوه جات به یې له کاره ولویږي او هېڅ مارکېټ به پیدا نه کړي.

دغه باډر کې د بار موټرونو په تمه پاتې کېدو لامل د پاکستان په ګمرکي چارو کې سستوالی او ځنډ د دې لامل شوی چې د سوداګریزو توکو موټرونه په ورځو ورځو د اوښتو په تمه په تورخم کې پاتې شي.هره ورځ په اوسط ډول ٣٥٠ سوداګریزې لارۍ د تورخم له لارې پاکستان ته هوړي، خو د ګمرکي چارو د سستوالي له کبله چې سکن او تله یې زیات وخت په بر کې نیسي څه باندې ٧٥٠٠ سوداګریزې لارۍ بندې پاتې کیږي، نو له همدې کبله سوداګریز مالونه مخکې له وخت خرابیږي او څوک ېې نه اخلي.

دويي ته اجازه په داسې حال کې نه ورکوي.چې دوه اوونۍ وړاندې د تورخم سوداګریزه لار د تګ راتګ او سوداګرۍ پر مخ پرانیستل شوه، پاکستان ژمنه وکړه چې افغان سوداګرو ته به په بېلا بېلو برخو کې اسانتیاوې را منځته کړي، سوداګرو ته به پرته له ځنډه په تورخم کې وېزې ورکوي او د اوښتو اجازه به هم پرته له کومې ستونزې ورکوي، خو پاکستان په خپلو ژمنو باندې نه دی ولاړ او بیا یې د افغانستان کرنیز توکي او سوداګر له مالي مشکلاتو او نقصان سره مخ دي.

دغه هېواد هره میاشت څو څلې همداسې کوي او په ځانګړې توګه کله چې د افغانستان د کرنیزو توکو حاصلات راووځي نو د افغان سوداګرو پر مخ سوداګریزې لارې او بندرونه تړي، چې په دې توګه سوداګرۍ، کرنیزو توکو او افغان سوداګرو ته درانه مالي نفصانات ورکوي.

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي
د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

اوس باید دواړه ملکونه سره په دې اړه باید حبرې وکړي او کبیني تر څو دوتاړه هېوادونه د مالي زیانونو څخه وژغورل شي.او پا اینده کې د داسې بندیزونو څخه هم ډډه وکړي. اوسمهال پاکستان هېواد ۸۰ سلنه تجارت د پاکستان سره لري او د دويي اکثره توکي افغانستان راواریدیږي. نو که دغه هېواد غواړي چې فایده ورته وشي نو باید د داسې بندیزونو څخه ډډه وکړي.

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

د تورخم له لارې هېواد ته د سوداګرۍ کموالی موندل شوۍ د افغانستان او پاکستان دولتونو تر منځ د خرابو سیاسي تعلقاتو له له کبله د تورخم له لارې سوداګرۍ ٨٠ سلنه راکمه شوې ده او پر ځاۍ نورو هېوادونو او لارو باندې سوداګري زیاته شوې ده،

تجاران وايي د دواړه مملکتونه اقتصاد او سیاست سره تړلی چې د پولي دواړو خوا سوداګرو ته يې میلیونونه ډالر زیانرسولۍ دۍ، دوی وایي د ورځې به شاو خوا ۱۵۰۰بار وړونکو موټرو تګ راتګ کولو خو اوس دغه ارقام ۲۰۰ سوه ته راکم شوي دي. د جلال اباد ګمرک رييس وايي د سوداګرو لپاره يي سهولتونه برابر کړي او کوښښ کوي چې یو ځل بیا دغه لار پخواني حالت ته بوزي،

تجاران زیاتوي چې له تېرو لسو کلونو را هیسې له دې لارې سوداګري کمه شوې ده.دوی وايي د پاکستان او افغانستان تر منځ د ترینګلي سیاسي مشکلاتو له امله د تورخم له لارې هېواد ته سوداګري کمه شوې او دغې چارې سوداګرو ته میلیونونو ډالر تاوان رسولۍ دۍ،او که حالات همداسې دوام وکړي نو دا به تجاران د سوداګري ختمولو ته مجبور کړي او نور به دا مسلک بیخي پریږدي،

سوداګر وايي دافغانستان ۹۰ سلنه تجارتي اموال د کراچۍ بندر له لارې هېواد ته راځي خو د دواړه هیوادونو تر منځ د نه همغږۍ له امله د افغان سوداګرو ۱۳۵۰۰ کانټینر د پاکستان په خاوره کې بند پاتې دي.دوی وايي د هېواد دننه نا سم ګمرکي وضعیت او نا انډولۍ هم د تورخم له لارې سوداګري خرابه کړې ده.

دويي شکایت کوي چې دجلالبادګمرک د محصول تعرفه لوړه ده او دوی هڅه کوي چې ننګرهار او کابل ته د کندهار او خوست له لارې تجارتي اموال راوړي چې په قیمت ورته ارزانه تمامیږي.د ننګرهار ګمرک هم مني چې له تېرو لسو کلونو راهیسې له دغې لارې سوداګري کمه شوې ده.چارواکې وايي اوس يي سوداګرو ته ګمرکي سهولتونه برابر کړي خو کوښښ کوي چې له دې لارې یو ځل بیا تجارت پراخه شي.

ښاغلۍ نصرت الله صاحبزاده وايي قانون سل سلنه تطبیق کوي خو وايي د هېواد ګمرکې قوانین یو شان دي او هېڅ کله به اموال په لوړه بیه محصول نه کړي.تورخم لار د کراچۍ بندر له لاري هېواد ته تر ټولو اسانه او مناسبه لاره ده خو سوداګر وايي که زمونږ مشکلات حل شي مونږ له دغه لارې تجارت نور هم زیاتوالۍ راولو کوم چې به اوس وخت کې هېواد ته ډېر کومک وکړي،

د ګاونډي هېواد پاکستان سره کله نا کله د سیاسي اړیکو د خرابوالي له امله د پاکستان او افغانستان سوداګريزې اړیکې زیانمنې شوي دي .د پاکستان دولت هر کله یې چې زړه وغواړي پر افغان سوداګرو ټول سوداګریز بندرونه تړي او د صادراتو او وارداتو مخه نیول کیږي ، چې له امله یې افغان سوداګر او کروندګر له غټو مشکلاتو سره مخ کوي دي

د څلور ورځوراهیسې افغان سوداګرو ته په تورخم اووښتواجازه نه ورکوي

پاکستان چارواکو په مشروط ډول خپلې پولې د افغان صادراتو پر وړاندې پرانیستې، دغه صادرات د کرونا ویروس له خپریدو وروسته نیږدې درې میاشتې په ټپه دریدلي وو خو اوسمهال کرونا ویروس چې په نړۍ کې بازي ملکونو پریکړه کړې چې کاروبارونه دې پرانيستل شي په دې لړ کې پاکستان کې هم چارواکو دا پرېکړه کړې چې افغانستان سره به کاروبار پرانيزي،

پاکستاني چارواکو په دې شرط دغو صادراتو ته خپلې دروازې بیا خلاصې کړي د افغانستان اوپاکستان په پوله  هره ورځ به تر سلو موټرو پورې دغه صادرات له افغانستان څخه پاکستان ته لېږدول کیږي، دغه صادرات دغه راز د پاکستان له لارې هند ته هم لېږل  کیدای شي، د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو وزارت ویلي، چې مخکې دغه صادرات د ورځې تر پينځو سوو موټرو و

د دې وړاندې د افغانستان د سوداګرو شورا ویلي وو، چې د صادراتو پر وړاندې یې د پاکستاني لارو تړل کیدو افغان تجارانو او کروندګرو ته تر سل میلیونه ډالرو تاوان اړولی وو، پاکستان تل افغانستان سره د سوداګرو هوکړو په نقض تورن شوی دۍ،

دويي زیاتوي ، پاکستان ته د صادراتو درې میاشتې په ټپه درېدو سوداګرو او بزګرانو ته څه باندې سل میلیونه ډالره زیان اړولی، دا شورا زیاتوي مخکې د تورخم او سپین بولدک له دروازو هره ورځ پاکستان ته د تازه میوې او سبو (سبزي) ۵۰۰ ګاډي تلل، خو په تېرو درې میاشتو کې له دې دروازو هېڅ ګاډی نه دی وتلی،

 دې شورا ریس امید حیدري ویلي وو ، اوس دوی اړ دي چې په کورني بازار کې په کمه بیه تازه میوې او سابه(سبزي) وپلوري، ورځانه څلور سوه پنځه سوه ګاډي پاکستان ته تلل، درې سوه د مېوې او دوه سوه یا یو سل اتیا د سبزي، اوس هیڅ صادرات نه لرو، پاکستان یو موټر هم نه پرېږدي چې ور شي:

نوموړی وايي، اوس چې د مېوې موسم دی، باید د ورځې درې سوه ګاډي پاکستان ور پرېږدي،”که پاکستان له درې سوه کم ګاډي ور پرېږدي، موږ ډېر زیانمېږو

پاکستان تېر مارچ کې سپین بولدک او تورخم دروازې وتړلې، خو میاشت وروسته یې له خپلې خوا ګاډو ته پرانیستې.د افغان سوداګرو په خبره، له پاکستان د ورځې نږدې پنځوس ګاډي افغانستان ته راځي خو اوسمهال ېې یو واربیا په مشروط ډول د افغانستاني توکو لپاره خپلې پولې پرانيستې،

د سوداګرۍ وزارت باید همیشه د دې کوشش وکړي چې خپل صادرات زیات کړي ترڅو د افغانستان اقتصاد ته ېې فایده وشي، ا د هیړاد عوایدو کې زیاتوالۍ راشي افغانستان چې زیات تمرکز ېې په وارداتو دۍ او اکثره تجارت ېې د پاکستان هیواد سره دۍ اوس وخت د دې راسیدلۍ چې زمونږ هیواد ډېر تولیدات وکړي، او دغې سره خپل اقتثاد ته رشت ورکړي،

.

پاکستان له افغان تجارانو په غیر قانوي ډول پېسې اخلي

پاکستان کې د افغان سفارت خبر ورکړی چې نن د اپریل پر ۲۸مه نېټه به د تورخم لار د مسافرو پرمخ پرانیستې وي د افغان سفیر عاطف مشعل پر وینا د تورخم دروازې ترڅنګ به د مې میاشتې په دریمه نېټه، کام ایر هوايي شرکت هم له اسلام اباد نه کابل ته د مسافرو د انتقال ځانګړی پرواز ولري. هغه په پاکستان کې په ټولو بند پاتې افغانانو غږ کړی دی چې سبا ورځ دې د تورخم له لاري بېرته خپل هېواد ته راستانه شي څو د روژې مبارکه میاشت په خپل هېواد کې په ارامه تېره کړي.

ویل کېږي په اسلام اباد کې د افغان سفیر عاطف مشعل او د پاکستاني چارواکو له لوري په دې پرېکړه شوې چې ګواکې په افغانستان کې بند پاتي پاکستاني او په پېښور کې افغانان به سبا ورځ بېرته خپلو هېوادونو ته واوړي. د معلوماتو له مخې په اسلام اباد کې افغان سفارت دا ګام وروسته له هغې واخیست چې په دې هېواد کې ګڼ شمېر نور افغانان هم بند پاتي و.

په پاکستان کې بند پاتې افغانانو د افغان سفارت د دې ګام ستاینه کړې ده او په راتلونکې کې هم ترې د اسانتیاو رامنځته کولو غوښتنه کړې ده.

د پاکستان له لوري د کرونا ویروس د چټکې پراختیا له کبله د تورخم دروازه نږدې میاشت وړاندې د تګ راتک پر موخه د مسافر پر مخ تړل شوې ده.

له دې وړاندې هم د افغان سفارت په هلو ځلو د تورخم او سپین بولدک دروازه د مسافرو پر مخ د دریو ورځو لپاره برانیستل شوې وې وه چې په هغو دریو ورځو کې ترې شاوخوا ۴۰ زره افغانان هیواد ته راستانه شول.

په لومړیو کې ویل کېدل چې د تورخم له لاري راوښتي ټول مسافر به د ۱۴ ورځو لپاره قرنطین شي،خو هغه پروسه بریالۍ نه شوه.

د یادولو ده چې دا مهال په پاکستان کې ۱۳۲۸۲ کسان په کرونا ویروس اخته شوي دي او په افغانستان کې بیا ټوټل ۱۷۰۳ کسان په کرونا ویروس اخته دي.او عام وګړي یی په تشویش کې اچولي او د خلکو په ژوند ېې ةنفي اثر کړۍ.

له بلېخوا د اروپا په شمول د نړۍ یو شمېر هېوادونه کرنطین کې اسانتیا راوستې.او عام خلک کولۍ شي چې په ازاده فزا کې تګ راتګ وکړي د صحت نړیوال سازمان ګواښ کړۍ چې دغه اساتنیا به په پېښړ کې زیاتوالۍ راولي او او د خلکو په ژوند به بد اثر وکړي.

پاکستان له افغان تجارانو په غیر قانوي ډول پېسې اخلي

څه موده مښکې د پاکستلن دولت د تورخم دروازه بنده کړې وو دغه اقدام د پاکستان دولت د کرونا ویروس مخنيوۍ لپاره کړې وو  څو ورځې کيږي چې د کرونا ویروس نارغي نوره هم زیات شوې خو اوسمهال د افغانستان د دولت په غوښتنه یی دزوازه د ټرانزیټ پر مخ خلاصه کړه .له کندهار او ننګرهار رپوټونه وايي، له نږدې میاشتې بندیز وروسته پاکستان د جمعې په ورځ( د اپرېل ۱۰) تورخم او سپین بولدک لارې افغانستان ته د تلونکو باري موټرو لپاره پرانیستې.

ټاکلې چې د اونۍ په درې ورځو کې به هره ورځ په توکو بار سل سل موټر افغانستان ته راځي. په ننګرهار کې د بي بي سي خبریال ذبیح الله رحیمزی وايي، د ګاډو له راوښتو سره سم د موټر چلوونکي روغتیايي کتنه کېده او پر موټر درمل پاشل کېدل. په کندهار کې د سپین بولدک کمیسار محمد شریف غرزی وایي، لومړنی موټر پر یولس نیمي بجې کندهار ته را واوښت:

. د پاکستان حکومت د چارشنبې( د اپرېل ۸) په ورځ وویل، چې له خاورې یې افغانستان ته د تجارتي لاریو او کانتینرو د لېږد لپاره به د تورخم او سپین بولدک دروازې د روانې اپرېل میاشتې له لسمې نېټې پرانیځي “تمه کیږي چي نن به پر سوداګریزو توکو بار سل ګاډي له چمن څخه د کندهار سپین بولدک ته را واوړي”.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې عایشه فاروقي هغه مهال پر ټوېټر پاڼه لیکلي چې دا لارې به په اوونۍ کې درې ورځې، دوشنبه، چارشنبه او جمعه پرانیستې وي. له اونیو راهیسې دغو دوو لارو سره د پاکستان خوا کې په سلګونو باري ګاډي چې په خوړو، درملو، مېوه او نورو توکو بار دي ولاړ دي.

د افغانستان د سوداګرۍ خونه وایي، په پاکستان کې د سوداګریزو موټرو په درېدو هره ورځ ۹ مېليونه ډالر جريمه زياتېده. ننګرهار کې چارواکي وایي، ټاکل شوې چې د اونۍ په درې ورځو کې لومړی هغه موټرې تېرې شي چې خوراکي توکي، لکه بوره، غوړي او درمل په کې بار شوي وي.

د مالوماتو له مخې په پاکستان کې په ايسارو زرګونو موټرو کې هغه توکي هم ایسار دي چې د افغانستان له لارې منځنۍ اسیا هېوادونو ته تېرېږي او ځايي چارواکي وایي، دې ترازيت ته به هم په دویم ګام کې اجازه ورکړل شي. توررخم او سپین بولدک لارې تر پرونه د ۴ ورځو په مخه د خلکو لپاره هم بېرته شوې وې چې هلته ایسار اتیا زره افغانان ترې خپل وطن ته راستانه شول

پاکستان له افغان تجارانو په غیر قانوي ډول پېسې اخلي

په دې وروستیو کې د هېواد یو شمېر ولایتونو کې د کرونا ناروغي مخ په زیاتېدو ده او څه د پاسه ۳۰۰ کسان په دغه ناروغۍ اختع شوي. أه دې لړ کې د ننګزهار والي کړنې د ستایلو وړ دي هغه امر کړۍ چې تورخم نه چې څږک هم راوړي باید د ۱۴ ورڅولپاره باید قرنطین کيږی. د تورخم ښاروال وايي، که چېرته په تورخم راستنېدونکو خلکو کې ولسمشر هم وي، نو دوى به يې تورخم ښارګوټي کې کرنټين کړ.

د تورخم لار نن په پاکستان کې د بند پاتې افغانانو د بېرته راستنېدو لپاره خلاصه شوې ده او دا لاره به د درې ورځو لپاره خلاصه وي، تر څو په پاکستان کې بند افغانان بېرته هېواد ته راستانه شي.

دغه لاره چې د درې ورځو لپاره خلاصه شوې ده، هره ورځ به زر افغانان هېواد ته پرې راواوړي او د دغه خلکو لپاره په تورخم ښارګوټي کې د کرنټين ځاى جوړ شوى دى، چې دغه ټول کسان به له ١٤ څخه تر ٢٠ ورځو پورې په ياد ځاى کې کرنټين وي.

د تورخم ښاروال انجنير راحت ګل زيارمل له ازادي راډيو سره په خپله مرکه کې ويلي دي، چې د ټولو راستنېدونکو کسانو لپاره يې په تورخم ښارګوټي کې د کرنټين کمپ جوړ کړى دى او ټول هغه کسان چې هېواد ته راستانه کېږي، په دغه ځاى کې به کرنټين شي.

ښاغلى زيارمل همدا راز وايي، که د تورخم په راستنېدونکو کسانو کې ولسمشر هم وي، په دې کمپ کې به کرنټين شي.

د يادولو ده چې تېره ورځ د ننګرهار والي شاه محمود مياخېل په خپله فېسبوکپاڼه په يو پوسټ کې ويلي و، چې لوړپوړي چارواکي او وکيل صېبان ورته زنګونه وهي او ورته وايي، چې په تورخم راستنېدونکي خپلوان يې بايد کرنټين نه شي او کورونو ته دې پرېښودل شي.

هغه په خپل دغه پوسټ کې دا يادونه هم کړې وه، چې که حتماً له چا سره د خپلو خپلوانو غم وي، نو له خپل کور څخه دې ورته خېمه او سامان راوړي او دوى به ورته يو ښه او مناسب ځاى ورکړي او هلته دې له خپلو خپلوانو سره کرنټين شي، خو پرته له کرنټين به هېڅوک نه پرېښودل کېږي او بايد چې نور ورته په دې اړه څوک زنګونه ونه وهي.